Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 36
Devanagari script
मोचयित्वा रिपुभयात्तमाश्वासयदाकुलः । अथारिसैन्येषु चरंस्तेषां जग्राह योषितः
Transliteration
mocayitvā ripubhayāttamāśvāsayadākulaḥ | athārisainyeṣu caraṃsteṣāṃ jagrāha yoṣitaḥ
Translation
शत्रु-भय से उसे मुक्त करके, स्वयं व्याकुल होते हुए भी उसने उसे धैर्य बँधाया। फिर शत्रु-सेना में विचरते हुए उसने उनकी स्त्रियों को अपने अधिकार में लिया।
Word by Word
मोचयित्वाhaving released
मोचयित्वा:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपदी; ‘having released’
रिपुभयात्from fear of the enemy
रिपुभयात्:
Apadana (Source/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक) + भय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; समासः—रिपोः भयम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
आश्वासयत्comforted
आश्वासयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-श्वस् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative-प्रयोगः (णिच्): ‘comforted’
आकुलःdistressed/agitated
आकुलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; विशेषणम् (to implied subject)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, अनन्तरार्थक (particle: 'then')
अरिसैन्येषुamong the enemy armies
अरिसैन्येषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअरि (प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन; समासः—अरेः सैन्यम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
चरन्moving about
चरन्:
Karta (Agent participle)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘moving/roaming’
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
जग्राहseized/took
जग्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
योषितःwomen
योषितः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयोषित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन (वैदिक/छान्दस रूप; सामान्ये ‘योषितः’ = acc.pl.)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating
Visual Art Cues
Scene: A tense battlefield: the hero frees someone from enemy terror, offers reassurance, then strides through hostile ranks to secure enemy women under protection/custody.
FAQs
Dharma includes reassurance and protection after crisis; strength is paired with responsibility for non-combatants.
None is indicated in this verse.
None.