Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 17
Devanagari script
अथ काले समायाते पुत्रमे कमजीजनत् । क्लेशेन महता साध्वी पीडिता वरवर्णिनी
Transliteration
atha kāle samāyāte putrame kamajījanat | kleśena mahatā sādhvī pīḍitā varavarṇinī
Translation
फिर समय आने पर, उत्तम वर्ण वाली वह साध्वी, महान पीड़ा से पीड़ित होकर भी, एक पुत्र को जन्म देने में समर्थ हुई।
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तर/sequence particle)
कालेin time
काले:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
समायातेwhen it had arrived
समायाते:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-या (धातु) → समायात (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् काले: ‘when (time) had come’
पुत्रम्a son
पुत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एकम्one
एकम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् पुत्रस्य
अजीजनत्gave birth (to)
अजीजनत्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) (णिच् causative: जनयति)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच्-रूप: ‘gave birth/caused to be born’
क्लेशेनwith suffering
क्लेशेन:
Karaṇa (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootक्लेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
महताgreat
महता:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् क्लेशेन
साध्वीthe virtuous woman
साध्वी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसाध्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पीडिताafflicted
पीडिता:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपीड् (धातु) → पीडित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘afflicted’
वरवर्णिनीof excellent complexion
वरवर्णिनी:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक) + वर्णिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘वरः वर्णः यस्याः’/‘excellent-complexioned’; विशेषणम् साध्व्याः
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)
Visual Art Cues
Scene: A childbirth scene: the queen, exhausted yet dignified, attended by midwives; the newborn son presented; the atmosphere mixes relief with lingering pain.
Characters & Entities
S
Son (unnamed)M
Mother/queenFAQs
Even amid intense suffering, dharmic steadiness endures; life events unfold according to time (kāla) and karma.
None; the verse is narrative, not a tīrtha-māhātmya passage.
None.