Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 16
Devanagari script
सा भुक्त्वा गरलं घोरं न मृता दैवयोगतः । क्लेशमेव परं प्राप मरणादतिदुःसहम्
Transliteration
sā bhuktvā garalaṃ ghoraṃ na mṛtā daivayogataḥ | kleśameva paraṃ prāpa maraṇādatiduḥsaham
Translation
उसने भयंकर विष खा लिया, पर दैवयोग से वह मरी नहीं; बल्कि उसे ऐसा परम क्लेश मिला जो मृत्यु से भी अधिक असह्य था।
Word by Word
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भुक्त्वाhaving consumed
भुक्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootभुज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having eaten/consumed’
गरलम्poison
गरलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगरल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
घोरम्terrible
घोरम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् गरलस्य
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
मृताdied
मृता:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootमृ (धातु) → मृत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘died’ (negated by न)
दैवयोगतःdue to divine providence
दैवयोगतः:
Apādāna/Hetu (Cause/अपादान-हेतु)
TypeNoun
Rootदैव (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; तत्पुरुष: ‘दैवस्य योगः’ = ‘divine dispensation’; पञ्चमी: ‘because of’
क्लेशम्suffering
क्लेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्लेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एवonly/indeed
एव:
Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण/emphasis particle)
परम्great/extreme
परम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् क्लेशस्य
प्रापattained
प्राप:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मरणात्than death/from death
मरणात्:
Apādāna (Comparison/source/अपादान)
TypeNoun
Rootमरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
अतिदुःसहम्utterly unbearable
अतिदुःसहम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय-उपसर्ग) + दुःसह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय/उपपद-समासभाव: ‘अतिशयेन दुःसहः’ = ‘very hard to bear’; विशेषणम् क्लेशस्य
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)
Visual Art Cues
Scene: The queen after consuming poison: pallor, trembling, attendants alarmed; physicians and herbs nearby; a subtle divine/daiva aura indicating she is not fated to die yet.
Characters & Entities
S
Senior queenFAQs
Providence may delay death, but adharma still ripens into suffering; pain can become a karmic instrument for unfolding destiny.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None.