Mantra 61
Rishi: Not specified; Pravargya/Soma liturgical tradition.
Devata: Gharma (as offering-power) to the Devas.
Chandas: Triṣṭubh-like (two pādas with a concluding yajus-style svāhā clause).
Samhita Patha (Devanagari)
चतु॑स्त्रिᳪश॒त्तन्त॑वो॒ ये वित॑त्नि॒रे य इ॒मं य॒ज्ञᳪ स्व॒धया॒ दद॑न्ते । तेषां॑ छि॒न्नᳪ सम्वे॒तद्द॑धामि॒ स्वाहा॑ घ॒र्मो अप्ये॑तु दे॒वान्
Transliteration
cátuḥtriṃśat tántavo yé vitatniré yá imáṃ yajñáṃ svadháyā dádante | téṣāṃ chinnáṃ saṃvetád dadhāmi svā́hā gharmó ápy etu devā́n
Translation
चौंतीस तन्तु वे हैं जिन्हें उन्होंने फैलाया है—जो स्वधा द्वारा इस यज्ञ को स्थापित करते हैं। उनका जो भाग कट गया है, उस बुने हुए कर्म को मैं फिर जोड़ता हूँ। स्वाहा! घर्म देवों के पास पहुँचे।
Padapatha (Word Analysis)
चतुः-त्रिंशत् । तन्तवः । ये । वितत्निरे । ये । इमम् । यज्ञम् । स्वधया । ददन्ते । तेषाम् । छिन्नम् । सम्-वेतत् । दधामि । स्वाहा । घर्मः । अपि । एतु । देवान् ।
Word by Word
चतुःत्रिंशत्thirty-four
चतुःत्रिंशत्:
Viśeṣaṇa (of kartā) / Kartṛ-sambandha
TypeAdjective/Numeral
Rootचतुःत्रिंशत् (संख्याप्रातिपदिक) < चतुः + त्रिंशत्
तन्तवःthreads, strands
तन्तवः:
Kartā (of वितत्निरे)
TypeNoun
Rootतन्तु (प्रातिपदिक)
येwho/which
ये:
Kartā (relative pronoun; refers to तन्तवः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वितत्निरेwere stretched out / extended
वितत्निरे:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√तन् (तनूँ) + वि
येwho
ये:
Kartā (of ददन्ते)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमम्this
इमम्:
Karma (of ददन्ते)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
Karma (of ददन्ते)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
स्वधयाwith svadhā (ancestral/innate sustaining power)
स्वधया:
Karaṇa (means/instrument; ‘by/with svadhā’)
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
ददन्तेthey give / bestow
ददन्ते:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√दा (दाने)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
छिन्नम्cut, severed
छिन्नम्:
Karma (object of दधामि) / Viśeṣaṇa
TypeParticiple/Adjective
Root√छिद् (छेदने) → छिन्न (क्त-प्रत्यय)
सम्वेतत्the joined/collected (whole), the re-united (piece)
सम्वेतत्:
Karma (of दधामि)
TypeParticiple/Noun-like
Rootसम् + √इ (एति) → सम्वेत (क्त-प्रत्यय) ; तद्-रूपेण नपुंसक एकवचनम्
दधामिI place / I set
दधामि:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√धा (धारणे)
स्वाहाsvāhā (hail!; offering-call)
स्वाहा:
(मन्त्र-उद्गार; कारकातीत)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/उद्गार)
घर्मःthe Gharma (hot oblation/pravargya offering)
घर्मः:
Kartā (of अप्येतु)
TypeNoun
Rootघर्म (प्रातिपदिक)
अपिalso / indeed
अपि:
(upasarga/particle with एतु; sense: ‘also/indeed/towards’)
TypeIndeclinable
Rootअपि (निपात)
एतुlet (it) go / may (it) come
एतु:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थे)
देवान्the gods
देवान्:
Karma (goal/object with एतु: ‘to the gods’)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
G
Gharma (Pravargya offering-power)D
Devas (the Gods collectively)S
Svadhā (ancestral/inner sustaining power)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes