Mantra 29
Rishi: Yājñavalkya (general VS attribution)
Devata: Garbha / generative power (with implicit Agni as receiver due to svāhā)
Chandas: Yajus (non-ṛc), rhythmic prose
Samhita Patha (Devanagari)
यस्यै॑ ते य॒ज्ञियो॒ गर्भो॒ यस्यै॒ योनि॑र्हिरण्यी । अङ्गा॒न्यह्रु॑ता॒ यस्य॒ तं मा॒त्रा सम॑जीगम॒ᳪ स्वाहा॑
Transliteration
yásyai te yajñíyo gárbho yásyai yónir hiraṇyī | áṅgāny áhrutā yásya táṃ mātrā samájīgamam svā́hā
Translation
जिसके लिए तेरा यज्ञीय गर्भ है, जिसकी योनि स्वर्णमयी है, जिसके अंग अहिंसित हैं—उस माता के साथ मैंने उसे पूर्ण संयोग में पहुँचाया है; स्वाहा।
Padapatha (Word Analysis)
यस्यै । ते । यज्ञियः । गर्भः । यस्यै । योनिः । हिरण्यी । अङ्गानि । अह्रुता । यस्य । तम् । मात्रा । सम्-अजीगमम् । स्वाहा ।
Word by Word
यस्यैto/for whom
यस्यै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यस्-
तेyour
ते:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वद्-
यज्ञियःfit for sacrifice; sacrificial
यज्ञियः:
विशेषण (of गर्भः)
TypeAdjective
Rootयज्ञिय (प्रातिपदिक; यज्ञ + यत्/इय प्रत्यय) अथवा यज्-धातु-निष्पन्न विशेषण
गर्भःembryo; womb-child
गर्भः:
कर्तृ/विषय (of implied ‘is/exists’)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
यस्यैto/for whom
यस्यै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यस्-
योनिःwomb; source; place of birth
योनिः:
कर्तृ/विषय (of implied ‘is/exists’)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
हिरण्यीgolden
हिरण्यी:
विशेषण (of योनिः)
TypeAdjective
Rootहिरण्यी (प्रातिपदिक; हिरण्य ‘gold’ + ई-प्रत्यय, ‘golden [f.]’)
अङ्गानिlimbs; members
अङ्गानि:
कर्म (with अह्रुता)
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
अह्रुताnot taken away; intact
अह्रुता:
विशेषण (of अङ्गानि)
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootहृ (धातु) + नञ्/अ- (neg.) → a-hṛta (कृदन्त-विशेषण) ; Vedic form ‘अह्रुत’ = not taken away/undiminished
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यस्-
तम्him
तम्:
कर्म (object of समजीगमम्)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मात्राby/with the mother
मात्रा:
करण (instrument/agentive means: ‘by/with the mother’)
TypeNoun
Rootमात्रा (प्रातिपदिक; ‘mother’/‘measure’: here ‘mother’ in instr.)
समजीगमम्I have approached; I have come together to
समजीगमम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम् (धातु) with सम्-उपसर्ग; reduplicated perfect-like Vedic form (जिगम) → सम् + अजीगमम्
स्वाहाsvāhā (oblatory exclamation)
स्वाहा:
(यज्ञीय-उद्गार; not a kāraka)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय; यज्ञीय-उद्गार)
Entities Mentioned
G
Garbha (generative/embryonic power)M
Mātṛ (Mother / womb-principle, yoni)A
Agni (implicit, as svāhā-recipient)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes