Mantra 12
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Implicitly Soma and the liturgical powers (stotra/śastra); fruit-oriented invocation rather than a single named deity
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
यस्ते॑ अश्व॒सनि॑र्भ॒क्षो यो गो॒सनि॒स्तस्य॑ त इ॒ष्टय॑जुष स्तु॒तसो॑मस्य श॒स्तोक्थ॒स्योप॑हूत॒स्योप॑हूतो भक्षयामि
Transliteration
yás te aśvasánir bhakṣó yó gósánis tásya te iṣṭíyajuṣaḥ stutásomasya śastóktasyópaḥūtasya úpaḥūto bhakṣayāmi
Translation
तेरा जो भाग अश्व-प्राप्ति (अश्वसनि) है और जो भाग गो-प्राप्ति (गोसनि) है—उस, तेरे उसी भाग को, इष्टि और यजुस से संबद्ध, स्तुत सोम के, शस्त्र-उक्थ के, और उपहूत (आहूत) के—आहूत होकर—मैं भक्षण करता हूँ।
Padapatha (Word Analysis)
यः ते अश्व-सनिः भक्षः । यः गो-सनिः । तस्य ते । इष्टि-यजुषः । स्तुत-सोमस्य । शस्त-उक्थस्य । उप-हूतस्य । उप-हूतः । भक्षयामि ।
Word by Word
यःwho (that)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof/for you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्वसनिःthe ‘horse-winning’ (gain of horses)
अश्वसनिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्वसनि (प्रातिपदिक; अश्व + सनि ‘प्राप्ति/लाभ’)
भक्षःfood; portion to be eaten
भक्षः:
Kartā
TypeNoun
Rootभक्ष (प्रातिपदिक)
यःwho (that)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गोसनिःthe ‘cow-winning’ (gain of cows)
गोसनिः:
Kartā
TypeNoun
Rootगोसनि (प्रातिपदिक; गो + सनि)
तस्यof that
तस्य:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेto you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इष्टयजुःthe chosen/fit Yajus-formula
इष्टयजुः:
Kartā
TypeNoun
Rootइष्टयजुस् (प्रातिपदिक; इष्ट ‘desired/approved’ + यजुस्)
स्तुतसोमस्यof the praised Soma
स्तुतसोमस्य:
Sambandha
TypeAdjective (used substantively)
Rootस्तुतसोम (प्रातिपदिक; स्तुत ‘praised’ + सोम)
शस्तोक्थस्यof the recited Uktha (chant/recitation)
शस्तोक्थस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootशस्तोक्थ (प्रातिपदिक; शस्त ‘recited’ + उक्त्थ)
उपाहूतस्यof the invoked/called-upon
उपाहूतस्य:
Sambandha
TypeParticiple
Rootउप-आ-हू (धातु) → उपाहूत (कृदन्त, क्त)
उपाहूतः(being) invoked
उपाहूतः:
Kartā
TypeParticiple
Rootउप-आ-हू (धातु) → उपाहूत (कृदन्त, क्त)
भक्षयामिI eat; I partake
भक्षयामि:
Kriyā
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
Entities Mentioned
S
SomaS
Stotra (praise/chant) as a liturgical powerŚ
Śastra/Uktha (recitation) as a liturgical powerI
Iṣṭi and Yajus (offering-form and formula)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes