Mantra 56
Rishi: Bārhaspatya/Indra tradition (hymnic attribution varies).
Devata: Br̥haspati (Brahmaṇaspati); Maruts; Indra.
Chandas: Gāyatrī/Anuṣṭubh-like short pādas (liturgical imperative style; often classed as a brief mixed meter in YV usage).
Samhita Patha (Devanagari)
उत्ति॑ष्ठ ब्रह्मणस्पते देव॒यन्त॑स्त्वेमहे । उप॒ प्र य॑न्तु म॒रुत॑: सु॒दान॑व॒ इन्द्र॑ प्रा॒शूर्भ॑वा॒ सचा॑
Transliteration
uttíṣṭha brahmaṇaspate devayántaḥ tvemáhe | úpa prá yantu marútaḥ sudā́nava índra prāśū́r bhavā sácā
Translation
हे ब्रह्मणस्पते! उठो; हम देव-याचक तुम्हें पुकारते हैं। सुदानव मरुत् आगे बढ़कर आएँ; और हे इन्द्र! उनके साथ रहते हुए शीघ्रगामी बनो।
Padapatha (Word Analysis)
उत्-तिष्ठ । ब्रह्मणस्-पते । देव-यन्तः । त्वा । ईमहे । उप । प्र । यन्तु । मरुतः । सु-दानवः । इन्द्र । प्र-आशूः । भव । सचा
Word by Word
उत्ति॑ष्ठarise; stand up
उत्ति॑ष्ठ:
—
TypeVerb
Rootउत्-स्था (√स्था)
ब्रह्मणस्पतेO Lord of prayer (Bṛhaspati)
ब्रह्मणस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootब्रह्मणस्-पति (प्रातिपदिक: ब्रह्मन् + पति)
देवयन्तःdesiring/worshipping the gods
देवयन्तः:
कर्तृ (वाच्य-कर्तृ) / विशेषण
TypeAdjective
Rootदेवयन्त् (कृदन्त; देवय्/देवयति ‘देव-इच्छा/देव-सेवा’)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्-शब्द)
ईमहेwe implore / we seek
ईमहे:
—
TypeVerb
Root√यम् (आ-यम्) / √ईम्? (वैदिक: ईमहे = ‘याचामहे/प्रार्थयामहे’)
उपnear; towards
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप
प्रforth; forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र
यन्तुlet (them) go/come
यन्तु:
—
TypeVerb
Root√या
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमरुत्
सुदानवःgood-giving; bountiful
सुदानवः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-दानु (प्रातिपदिक: सुदानु)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र
प्राशूःswift; impetuous
प्राशूः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-आशु (प्रातिपदिक: प्राशु)
भवाbecome; be
भवा:
—
TypeVerb
Root√भू
सचाtogether with; in company
सचा:
—
TypeIndeclinable
Rootसच् (अव्यय: सचा)
Entities Mentioned
B
Brahmaṇaspati (Bṛhaspati)M
MarutsI
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes