Mantra 39
Rishi: Ṛgvedic provenance (Uṣas/Bhaga hymn-complex); transmitted in the Vājasaneyī school.
Devata: Uṣas and Bhaga (with Dadhikrāvan as simile/supporting deity).
Chandas: Tr̥ṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
सम॑ध्व॒रायो॒षसो॑ नमन्त दधि॒क्रावे॑व॒ शुच॑ये प॒दाय॑ । अ॒र्वा॒ची॒नं व॑सु॒विदं॒ भगं॑ नो॒ रथ॑मि॒वाश्वा॑ वा॒जिन॒ आ व॑हन्तु
Transliteration
sám adhvarā́yóṣaso namanta dadhikrā́veva śúcaye padā́ya | arvācīnáṁ vasuvídaṁ bhágaṁ no rátham ivā́śvā vājína ā́ vahantu
Translation
यज्ञ के लिए उषाएँ एक साथ नम्र होती हैं, जैसे दधिक्रावन् उज्ज्वल पथ के लिए। धन-प्रदाता, वसु-विद् भग हमारे पास अभिमुख होकर आए; जैसे घोड़े, जैसे वेगवान वाजिन्, उसे रथ की भाँति निकट ले आएँ।
Padapatha (Word Analysis)
सम् । अध्वराय । उषसः । नमन्त । दधिक्राः-इव । शुचये । पदाय । अर्वाचीनम् । वसु-विदम् । भगम् । नः । रथम्-इव । अश्वाः । वाजिनः । आ । वहन्तु
Word by Word
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग) / सम् (अव्यय)
अध्वरायfor the sacrifice (adhvara)
अध्वराय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
उषसःthe Dawns
उषसः:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
नमन्तbow, incline
नमन्त:
—
TypeVerb
Rootनम्
दधिक्रावेto Dadhikrāvan (a divine steed/deity)
दधिक्रावे:
Sampradāna
TypeNoun (proper/epithet)
Rootदधिक्रावन् (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
शुचयेto the pure one
शुचये:
Sampradāna
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
पदायfor (his) step/footing; to the place
पदाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
अर्वाचीनम्hitherward, coming towards us
अर्वाचीनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअर्वाचीन (प्रातिपदिक)
वसुविदम्wealth-finding, wealth-bestowing
वसुविदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवसुविद् (प्रातिपदिक)
भगम्Bhaga (the god of fortune/share)
भगम्:
Karma
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
नःof us, our
नः:
—
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
अश्वाःhorses
अश्वाः:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
वाजिनःswift/strong (prize-winning) ones
वाजिनः:
Kartā
TypeAdjective (substantive)
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
आtowards, hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
वहन्तुmay they carry/bring
वहन्तु:
—
TypeVerb
Rootवह्
Entities Mentioned
U
Uṣas (Dawns)B
BhagaD
DadhikrāvanRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes