Mantra 14
Rishi: Traditionally ascribed within the VS 33 collection to Vedic seers of the Agni/Indra hymn-cycles (exact ṛṣi assignment varies by anukramaṇī tradition)
Devata: Agni (with implied prosperity-bestowing deities through Agni as carrier)
Chandas: Triṣṭubh (RV-style cadence; to be confirmed by pada-count in recitational tradition)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वे अ॑ग्ने स्वाहुत प्रि॒यास॑: सन्तु सू॒रय॑: । य॒न्तारो॒ ये म॒घवा॑नो॒ जना॑नामू॒र्वान् दय॑न्त॒ गोना॑म्
Transliteration
tvé agne svāhuta priyā́saḥ santu sūráyaḥ | yantā́ro ye maghávāno jánānām ūrvā́n dáyanta gónām
Translation
हे अग्नि! तुझमें स्वाहा से अर्पित उत्तम आहुतियाँ प्रिय हों; दानशील सूरि (यजमान/उदार दाता) तुझमें प्रिय और स्वीकार्य हों। जो जनों के मघवान्—उदार नेता—हैं, जो विस्तृत चरागाहें और गौ-सम्पदा प्रदान करते हैं, वे (हमारे लिए) कल्याणकारी हों।
Padapatha (Word Analysis)
त्वे । अ॑ग्ने । स्वा-आहुत । प्रि॒यास॑: । सन्तु । सू॒रय॑: । य॒न्तार॑: । ये । म॒घवा॑न: । जना॑नाम् । ऊ॒र्वान् । दय॑न्त । गोना॑म्
Word by Word
त्वेin/with you
त्वे:
अधिकारण
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वम्
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
स्वाहुतO well-invoked / well-offered-to
स्वाहुत:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootसु-आहुत (आहुत < √हु ‘to offer/sacrifice’)
प्रियासःdear, beloved
प्रियासः:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
सन्तुmay they be
सन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (to be)
सूरयःpatrons, nobles
सूरयः:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसूरि (प्रातिपदिक)
यन्तारःguides, controllers
यन्तारः:
कर्तृ (दयन्त इत्यस्य)
TypeNoun
Rootयन्तृ (प्रातिपदिक; ‘नियन्ता/नेता’)
येwho
ये:
कर्तृ (दयन्त इत्यस्य)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मघवानःbountiful ones
मघवानः:
कर्तृ (ये…दयन्त) (विशेषण)
TypeAdjective/Noun
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
जनानाम्of people
जनानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
ऊर्वान्broad prosperities / widenesses
ऊर्वान्:
कर्म (दयन्त इत्यस्य)
TypeNoun
Rootऊर्वा (प्रातिपदिक; ‘उर्वी/समृद्धि/विस्तार’—वेदिक प्रयोग)
दयन्तthey give / bestow
दयन्त:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√दा/दय् (वेदिक: ‘to apportion, to give, to show favor’)
गोनाम्of cows / of cattle
गोनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniI
Indra (implied via maghavānaḥ)S
Sūrayaḥ (liberal patrons, as a sacral category)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes