Shukla Yajur Veda — Adhyaya 28, Mantra 35
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic transmission; specific r̥ṣi ascription not explicit in the provided excerpt)
Devata: Indra (with Barhis as divine instrument/seat)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वं ब॒र्हिर्व॑यो॒धसं॑ दे॒वमिन्द्र॑मवर्धयत् । गा॒य॒त्र्या छन्द॑सेन्द्रि॒यं चक्षु॒रिन्द्रे॒ वयो॒ दध॑द्वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु॒ यज॑
Transliteration
deva̱ṃ barhír vayo̱dhásaṃ devám índram avardhayat | gāyatŕyā chándasendriyáṃ cákṣur índre̱ vayo̱ dádhad vasuváne vasudhéyasya vetu yája
Translation
देव-बर्हिस्, जो बल का दाता है, उसने देव इन्द्र को बढ़ाया है। गायत्री छन्द से (मैं) इन्द्र की इन्द्रिय-शक्ति स्थापित करता हूँ; इन्द्र में नेत्र और बल को धारण करता हूँ। वसुओं के वसु-वने (अर्जन) में—धन-स्थापन के हेतु—यह (यज्ञ) हमें ले चले: यज (यज्ञ) हो।
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वम् । ब॒र्हिः । व॒यो॒धसम् । दे॒वम् । इन्द्र॑म् । अ॒व॒र्ध॒य॒त् । गा॒य॒त्र्या । छन्द॑सा । इ॒न्द्रि॒यम् । चक्षुः॑ । इन्द्रे॑ । व॒यः । दध॑त् । व॒सु॒वने॑ । व॒सु॒धेय॑स्य । वेतु॑ । यज॑
Word by Word
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
बर्हिःthe sacred grass (barhis)
बर्हिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
वयोधसम्strengthening life/vigour
वयोधसम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवयोधस् (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (देवम् इति विशेष्यस्य)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अवर्धयत्increased, made grow
अवर्धयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध् (वर्धते) / वृध्-धातु
गायत्र्याby/with the Gāyatrī
गायत्र्या:
करण
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
छन्दसाby/with the metre
छन्दसा:
करण
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्power, vigour
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
चक्षुःeye, sight
चक्षुः:
कर्म
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रेin Indra
इन्द्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयःlife, vital strength
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधत्placing, bestowing
दधत्:
कर्तृ (अवर्धयत् इत्यस्य कर्तृ-विशेषणम्)
TypeVerb
Rootधा (दधाति) धातु
वसुवनेin the winning of wealth / in the wealth-grove (ritual sphere)
वसुवने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवसुवन (प्रातिपदिक)
वसुधेयस्यof the wealth-bestowal / of the treasure
वसुधेयस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवसुधेय (प्रातिपदिक)
वेतुlet (him/it) know; let (it) obtain
वेतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootविद् (वेद/वेत्) धातु
यजsacrifice; worship
यज:
क्रिया
TypeVerb
Rootयज् (यजति) धातु
Entities Mentioned
I
IndraB
Barhis (as deified sacrificial grass)V
VasusG
Gāyatrī (Chandas)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes