Mantra 5

Rishi: Yājñavalkya (traditional)

Devata: Viśve Devāḥ; Vāc; Aditi; Dhātṛ; Devapatnīs

Chandas: Yajus (prose formula)

Samhita Patha (Devanagari)

शि॒ल्पा वै॑श्वदे॒व्यो रोहि॑ण्य॒स्त्र्यव॑यो वा॒चेऽवि॑ज्ञाता॒ अदि॑त्यै॒ सरू॑पा धा॒त्रे व॑त्सत॒र्यो दे॒वानां॒ पत्नी॑भ्यः

Transliteration

śilpā́ vaiśvadevyò róhiṇyas tryávayo vā́ce 'vijñātā́ ádityai sárūpā dhā́tre vatsataryò devā́nāṃ pátnībhyaḥ

Translation

शिल्पा (सुसंस्कृत/सु-रचित) वैश्यदेव्य (सर्वदेवों के लिए) हैं; रोहिण्यः (रक्तिम) हैं; त्र्यवयः (त्रिविध-अवयववाली) हैं। अविज्ञाता (अपरिचित) वाच् (वाणी) के लिए हैं; सरूपा (समान-रूपवाली) अदिति के लिए; वत्सतऱ्यः (वत्स-धारिणी/बछड़े सहित) धातृ के लिए; और (अन्य) देवानां पत्नीभ्यः (देवपत्नी-देवियों) के लिए हैं।

Padapatha (Word Analysis)

शिल्पाः । वैश्वदेव्यः । रोहिण्यः । त्रि-अवयः । वाचे । अविज्ञाताः । अदित्यै । सरूपाः । धात्रे । वत्स-तर्यः । देवानाम् । पत्नीभ्यः

Word by Word

• शिल्पाः: the crafts/arts (personified powers)
• शिल्पाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: शिल्पा (प्रातिपदिक)

• वैश्वदेव्यः: belonging to the All-gods (Vaiśvadeva)
• वैश्वदेव्यः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: वैश्वदेवी (प्रातिपदिक; विश्वदेव-सम्बन्धी)

• रोहिण्यः: the Rohiṇīs
• रोहिण्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: रोहिणी (प्रातिपदिक)

• त्र्यवयः: threefold/three-part
• त्र्यवयः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: त्र्यवय (प्रातिपदिक; त्रि+अवय)

• वाचः: of speech
• वाचः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• अविज्ञाताः: unknown, unrecognized
• अविज्ञाताः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: अविज्ञात (वि-√ज्ञा क्त; नञ्-पूर्वक)

• अदित्यै: to Aditi
• अदित्यै: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• सरूपाः: of like form, similar
• सरूपाः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: सरूप (प्रातिपदिक; स-रूप)

• धात्रे: to Dhātṛ (the Creator/Supporter)
• धात्रे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: धातृ (प्रातिपदिक)

• वत्सतर्यः: the calf-bearing/calf-rearing (cows), ‘vatsatarīs’
• वत्सतर्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वत्सतरी (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• पत्नीभ्यः: to the wives (consorts)
• पत्नीभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)

Entities Mentioned

• Prajāpati
• Agni
• Sarasvatī
• Aśvins
• Soma
• Pūṣan
• Sūrya
• Tvaṣṭṛ
• Vāyu
• Indra
• Viṣṇu
• Rudra Paśupati
• Parjanya
• Viśve Devāḥ
• Vāc
• Aditi
• Dhātṛ
• Devapatnīs