Shukla Yajur Veda — Adhyaya 24, Mantra 11
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurveda school attribution)
Devata: Ṛtavaḥ (the Seasons) as recipients; implicitly Prajāpati/Year as the encompassing deity
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
धू॒म्रान्व॑स॒न्तायाल॑भते श्वे॒तान्ग्री॒ष्माय॑ कृ॒ष्णान्व॒र्षाभ्यो॑ऽरु॒णाञ्छ॒रदे॒ पृष॑तो हेम॒न्ताय॑ पि॒शङ्गा॒ञ्छिशि॑राय
Transliteration
dhū́mrān vasantā́yā́labhate śvetā́n grīṣmā́ya kṛṣṇā́n varṣā́bhyo 'ruṇā́ñ charáde pṛ́ṣato hemantā́ya piśáṅgā́ñ chiśiráya
Translation
धूम्र-वर्ण (पशु) वसन्त के लिए ग्रहण करता है; श्वेत ग्रीष्म के लिए; कृष्ण वर्षा-ऋतु के लिए; अरुण शरद् के लिए; पृषत (चितकबरे) हेमन्त के लिए; और पिशङ्ग (पीत-भूरे/ताम्रवर्ण) शिशिर के लिए।
Padapatha (Word Analysis)
धू॒म्रान् । व॒स॒न्ताय॑ । आ॒ल॒भ॒ते॒ । श्वे॒तान् । ग्री॒ष्माय॑ । कृ॒ष्णान् । व॒र्षाभ्यः॑ । अ॒रु॒णान् । श॒रदे॑ । पृष॑तः । हे॒म॒न्ताय॑ । पि॒शङ्गान्॑ । शिशि॑राय
Word by Word
धूम्रान्smoke-coloured (animals)
धूम्रान्:
कर्म
TypeAdjective
Rootधूम्र (प्रातिपदिक)
वसन्तायfor spring
वसन्ताय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवसन्त (प्रातिपदिक)
आलभतेhe takes/grasps (i.e., offers/sets apart as a victim)
आलभते:
—
TypeVerb
Rootलभ् (धातु) + आ-
श्वेतान्white (animals)
श्वेतान्:
कर्म
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक)
ग्रीष्मायfor summer
ग्रीष्माय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootग्रीष्म (प्रातिपदिक)
कृष्णान्black (animals)
कृष्णान्:
कर्म
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
वर्षाभ्यःfor the rains / rainy seasons
वर्षाभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवर्षा (प्रातिपदिक)
अरुणान्ruddy/reddish-brown (animals)
अरुणान्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअरुण (प्रातिपदिक)
शरदेfor autumn
शरदे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootशरद् (प्रातिपदिक)
पृषतःdappled/spotted (animals)
पृषतः:
कर्म
TypeNoun
Rootपृषत् (प्रातिपदिक)
हेमन्तायfor winter (hemanta)
हेमन्ताय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootहेमन्त (प्रातिपदिक)
पिशङ्गान्tawny/yellowish-brown (animals)
पिशङ्गान्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपिशङ्ग (प्रातिपदिक)
शिशिरायfor the cold season (śiśira)
शिशिराय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootशिशिर (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ṛ
Ṛtavaḥ (Seasons)P
PrajāpatiS
Saṃvatsara (the Year)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes