Shukla Yajur Veda — Adhyaya 20, Mantra 73
Rishi: Vājasaneyin transmission
Devata: Aśvins; Indra; Sarasvatī
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like (to be verified)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒श्विना॒ गोभि॑रिन्द्रि॒यमश्वे॑भिर्वी॒र्यं बल॑म् । ह॒विषेन्द्र॒ᳪ सर॑स्वती॒ यज॑मानमवर्धयन्
Transliteration
aśvínā góbhir indríyam áśvebhir vīryáṃ bálam | havíṣéndraṃ sárasvatī yájamānam avardhayan
Translation
अश्विनौ गौओं के द्वारा इन्द्रिय-तेज (ऐश्वर्य) को, और अश्वों के द्वारा वीर्य तथा बल को बढ़ाते हैं। हवि के द्वारा वे इन्द्र को महिमामय करते हैं; सरस्वती यजमान को उन्नत करती हैं।
Padapatha (Word Analysis)
अ॒श्विना॑ । गोभिः॑ । इ॒न्द्रि॒यम् । अश्वे॑भिः । वी॒र्यम् । बल॑म् । ह॒विषा॑ । इन्द्रम् । सर॑स्वती । यज॑मानम् । अ॒व॒र्ध॒य॒न् ।
Word by Word
अश्विनाthe two Aśvins
अश्विना:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक) / अश्विनौ (देवता-द्विवचन-प्रातिपदिक)
गोभिःwith cows
गोभिः:
करण
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्power, vigor
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
अश्वेभिःwith horses
अश्वेभिः:
करण
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
वीर्यम्heroic strength
वीर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
बलम्force, strength
बलम्:
कर्म
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
हविषाwith oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
यजमानम्the sacrificer
यजमानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक)
अवर्धयन्they increased, they strengthened
अवर्धयन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Entities Mentioned
A
AśvinsI
IndraS
SarasvatīRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes