Mantra 71
Rishi: Vājasaneyin transmission
Devata: Indra (supported by Savitar and Varuṇa)
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like (to be verified)
Samhita Patha (Devanagari)
स॒वि॒ता वरु॑णो दध॒द्यज॑मानाय दा॒शुषे॑ । आद॑त्त॒ नमु॑चे॒र्वसु॑ सु॒त्रामा॒ बल॑मिन्द्रि॒यम्
Transliteration
savitā́ váruṇo dadhad yájamānāya dāśúṣe | ā́datta námuceḥ vásu sutrā́mā bálam indríyam
Translation
सविता और वरुण, दाता यजमान को (वह शक्ति) प्रदान करें; (और) सुत्रामा इन्द्र ने नमुचि का वसु (धन) हर लिया—(उसी प्रकार) सुत्रामा ने बल और इन्द्रिय-शक्ति (ऐश्वर्य) भी (अपने अधिकार में) ले ली।
Padapatha (Word Analysis)
स॒वि॒ता । वरु॑णः । दधत् । यज॑मानाय । दा॒शुषे॑ । आ । अ॒द॒त्त॒ । नमु॑चेः । वसु॑ । सु॒त्रामा॑ । बल॑म् । इ॒न्द्रि॒यम् ।
Word by Word
सविताSavitar (the impeller deity)
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
दधात्may (he) place / bestow
दधात्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (डुधाञ्) धातु
यजमानायto the sacrificer
यजमानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक)
दाशुषेto the giver / worshipper
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदाश्वस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; ‘दाशुष्’ = दा-धातोः कृत्-रूपः ‘दाता/उपासक’ अर्थे)
आदत्त(he) took away
आदत्त:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (दाने) धातु, उपसर्गः आ-
नमुचेःof Namuci
नमुचेः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootनमुचि (प्रातिपदिक)
वसुwealth, treasure
वसु:
कर्म
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
सुत्रामाhaving good protection (well-guarding)
सुत्रामा:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसुत्रामन् (प्रातिपदिक)
बलम्strength
बलम्:
कर्म
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्vigour, power (Indra-like might)
इन्द्रियम्:
कर्म (बलस्य विशेषणम्/समासार्थः)
TypeNoun/Adjective
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
I
IndraS
SavitṛV
VaruṇaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes