Mantra 51
Rishi: Indra-stuti tradition (RV-derived)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्र॑: सु॒त्रामा॒ स्ववाँ॒२ अवो॑भिः सुमृडी॒को भ॑वतु वि॒श्ववे॑दाः । बाध॑तां॒ द्वेषो॒ अभ॑यं कृणोतु सु॒वीर्य॑स्य॒ पत॑यः स्याम
Transliteration
índraḥ sutrā́mā svávāṃ̐ avóbhis sumṛḍī́ko bhavatu viśvávedāḥ | bā́dhatāṃ dvéṣo abháyaṃ kṛṇotu suvī́ryasya pátayaḥ syāma ||
Translation
सुतराम (उत्तम रक्षक), अपने स्वबल से सम्पन्न, अपने सहायों सहित, सर्ववेद (सर्वज्ञ) इन्द्र कृपालु हों। वे द्वेष को दूर करें, अभय प्रदान करें; हम सुवीर्य (श्रेष्ठ वीरता) के स्वामी हों।
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्रः । सुत्रामा । स्ववान् । अवोभिः । सुमृडीकः । भवतु । विश्ववेदाः । बाधताम् । द्वेषः । अभयम् । कृणोतु । सुवीर्यस्य । पतयः । स्याम ।
Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सुत्रामाhaving good protection / a good protector
सुत्रामा:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसु-त्रामन् (प्रातिपदिक; ‘good-protector’)
स्ववान्wealthy, powerful
स्ववान्:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootस्ववत् (प्रातिपदिक; ‘possessing wealth/strength’)
अवोभिःwith helps/protections
अवोभिः:
करण
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक; ‘help, protection’)
सुमृडीकःvery gracious, kindly
सुमृडीकः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसु-मृडीक (प्रातिपदिक; ‘very gracious/benign’)
भवतुmay he be
भवतु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
विश्ववेदाःall-knowing
विश्ववेदाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootविश्व-वेदस् (प्रातिपदिक; ‘all-knowing’)
बाधताम्let him repel/drive away
बाधताम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootबाध् (धातु)
द्वेषःhatred, hostility
द्वेषः:
कर्म
TypeNoun
Rootद्वेषस् (प्रातिपदिक)
अभयम्fearlessness, safety
अभयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअ-भय (प्रातिपदिक)
कृणोतुlet him make
कृणोतु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
सुवीर्यस्यof good valour/heroic power
सुवीर्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसु-वीर्य (प्रातिपदिक; ‘good heroism/valour’)
पतयःlords, masters
पतयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
स्यामmay we be
स्याम:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes