Shukla Yajur Veda — Adhyaya 20, Mantra 50
Rishi: Indra-stuti tradition (RV-derived)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (invocatory praise cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
त्रा॒तार॒मिन्द्र॑मवि॒तार॒मिन्द्र॒ᳪ हवे॑ – हवे सु॒हव॒ᳪ शूर॒मिन्द्र॑म् । ह्वया॑मि श॒क्रं पु॑रुहू॒तमिन्द्र॑ᳪ स्व॒स्ति नो॑ म॒घवा॑ धा॒त्विन्द्र॑:
Transliteration
trātā́ram índram avitā́ram índraṃ havé—havé suhávaṃ śū́ram índram | hvayā́mi śakráṃ puruhūtám índraṃ svastí no mághavā dhātv índraḥ ||
Translation
उद्धारकर्ता इन्द्र को, रक्षक इन्द्र को मैं पुकारता हूँ—बार-बार पुकारता हूँ; सुहव (सुगमता से आह्वेय) वीर इन्द्र को। मैं शक्र, पुरुहूत (बहु-आह्वित) इन्द्र का आह्वान करता हूँ; मघवा इन्द्र हमारे लिए स्वस्ति (कल्याण) स्थापित करे।
Padapatha (Word Analysis)
त्रातारम् । इन्द्रम् । अवितारम् । इन्द्रम् । हवे । हवे । सुहवम् । शूरम् । इन्द्रम् । ह्वयामि । शक्रम् । पुरुहूतम् । इन्द्रम् । स्वस्ति । नः । मघवा । धातु । इन्द्रः ।
Word by Word
त्रातारम्protector (as the one invoked)
त्रातारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootत्रातृ (प्रातिपदिक; √त्रा ‘रक्षणे’ से)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अवितारम्helper, protector
अवितारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअवितृ (प्रातिपदिक; √अव ‘रक्षणे/अवने’ से)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
हवेI invoke, I call
हवे:
—
TypeVerb
Root√ह्वे (आह्वाने)
हवेI invoke
हवे:
—
TypeVerb
Root√ह्वे (आह्वाने)
सुहवम्easy to invoke, readily invoked
सुहवम्:
कर्म (इन्द्रम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-हव (प्रातिपदिक; सु + हव ‘आह्वान’)
शूरम्heroic, valiant
शूरम्:
कर्म (इन्द्रम् का विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ह्वयामिI invoke
ह्वयामि:
—
TypeVerb
Root√ह्वे (आह्वाने)
शक्रम्the mighty one
शक्रम्:
कर्म (इन्द्रम् का विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
पुरुहूतम्much-invoked
पुरुहूतम्:
कर्म (इन्द्रम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरुहूत (प्रातिपदिक; पुरु ‘बहु’ + हूत ‘आहूत/आह्वात’)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
स्वस्तिwell-being, welfare
स्वस्ति:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वस्ति (अव्यय/निपात)
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान (हितार्थे)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
मघवाthe bountiful one
मघवा:
कर्तृ (धा-त्व् का)
TypeNoun
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
धातुmay (you) bestow / place
धातु:
—
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes