Shukla Yajur Veda — Adhyaya 20, Mantra 47
Rishi: RV-derived Indra invitation verse; Vājasaneyin transmission
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
आ या॒त्विन्द्रोऽव॑स॒ उप॑ न इ॒ह स्तु॒तः स॑ध॒मद॑स्तु॒ शूर॑: । वा॒वृ॒धा॒नस्तवि॑षी॒र्यस्य॑ पू॒र्वीर्द्यौर्न क्ष॒त्रम॒भिभू॑ति॒ पुष्या॑त्
Transliteration
ā́ yātu índro’váse úpa na ihá stutáḥ sadhámadas tu śū́raḥ | vāvṛdhānáḥ taviṣī́r yásya pū́rvīr dyáur ná kṣatrám abhíbhūti púṣyāt
Translation
इन्द्र हमारी रक्षा/सहायता के लिए यहाँ हमारे पास आए—यहाँ स्तुत होकर—वीर, सधमद (सामूहिक सोम-आनन्द) का सहचर। जो बढ़ता है, जिसकी प्राचीन अनेक शक्तियाँ हैं: उसका क्षत्र/अधिकार, आकाश के समान, प्रबल पराक्रम से फलता-फूलता रहे।
Padapatha (Word Analysis)
आ । यातु । इन्द्रः । अवसे । उप । नः । इह । स्तुतः । सध-मदः । तु । शूरः । वावृधानः । तविषीः । यस्य । पूर्वीः । द्यौः । न । क्षत्रम् । अभि-भूति । पुष्यात्
Word by Word
आhither; towards (as a preverb)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (अव्यय)
यातुlet (him) come
यातु:
—
TypeVerb
Rootया (गत्यर्थक धातु)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अवसेfor help; for protection
अवसे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक)
उपnear; unto
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप (अव्यय/उपसर्ग)
नःof us; to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
स्तुतःpraised
स्तुतः:
Kartā (विशेषणरूपेण इन्द्रस्य)
TypeParticiple
Rootस्तु (धातु) → स्तुत (कृदन्त)
सधमदःsharing the same exhilaration/feast; companion in the soma-joy
सधमदः:
Kartā (विशेषणरूपेण इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootसधमद (प्रातिपदिक)
अस्तुlet (him) be
अस्तु:
—
TypeVerb
Rootअस् (सत्तायाम् धातु)
शूरःthe hero; the valiant one
शूरः:
Kartā (इन्द्रः—वीरत्वेन)
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
वावृधानःgrowing; increasing; waxing
वावृधानः:
Kartā (विशेषणरूपेण इन्द्रस्य)
TypeParticiple
Rootवृध् (वर्धने धातु) → वावृधान (कृदन्त)
तविषीःmighty powers; strengths
तविषीः:
Kartā (यस्य—सम्बन्धे)
TypeNoun
Rootतविषी (प्रातिपदिक)
यस्यwhose
यस्य:
—
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
पूर्वीःformer; ancient; many of old
पूर्वीः:
Kartā (द्यौः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
द्यौःheaven; the sky
द्यौः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
नlike; as (in comparison)
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
क्षत्रम्dominion; sovereign power
क्षत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
अभिभूतिoverpowering; conquest; superiority
अभिभूति:
Kartā
TypeNoun
Rootअभि-भू (धातु) → अभिभूति (प्रातिपदिक/भाववाचक)
पुष्यत्may (it) thrive; may (it) prosper
पुष्यत्:
—
TypeVerb
Rootपुष् (पोषणे धातु)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes