Adhyaya 13 Mantra 45 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

←Previous MantraNext Mantra→

Mantra 45

Rishi: Agnicayana mantra-stream (Anukramaṇī details not provided)

Devata: Agni; Viśvakarman as creator invoked

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यो अ॒ग्निर॒ग्नेरध्यजा॑यत॒ शोका॑त्पृथि॒व्या उ॒त वा॑ दि॒वस्परि॑ । येन॑ प्र॒जा वि॒श्वक॑र्मा ज॒जान॒ तम॑ग्ने॒ हेड॒: परि॑ ते वृणक्तु

Transliteration

yó agnír agnér ádhyajāyata śókāt pṛthivyā́ utá vā́ divás pári | yéna prajā́ viśvákarmā jajā́na tám agne héḍaḥ pári te vṛṇaktu

Translation

जो अग्नि अग्नि से उत्पन्न हुआ, दाह-ताप से, पृथ्वी से, अथवा फिर आकाश के परितः—जिसके द्वारा विश्वकर्मा ने प्रजाओं को उत्पन्न किया—हे अग्ने, वही (देव) तेरे चारों ओर से हानिकारक क्रोध/आघात को दूर कर दे।

Padapatha (Word Analysis)

यः । अग्निः । अग्नेः । अधि-अजायत । शोकात् । पृथिव्याः । उत । वा । दिवः । परि । येन । प्रजाः । विश्व-कर्मा । जजान । तम् । अग्ने । हेडः । परि । ते । वृणक्तु

Word by Word

यःwho (he who)

अग्निःAgni, fire

अग्नेःof Agni

अधिupon, over

अजायतwas born, arose

शोकात्from grief/heat (burning)

पृथिव्याःof the earth

उतand, also

वाor

दिवःof heaven/sky

परिaround, from beyond

येनby which

प्रजाःcreatures, offspring

विश्वकर्माViśvakarman (all-maker)

जजानbegot, generated

तम्him

अग्नेO Agni

हेडःwrath, anger, harm

परिaway, around (as preverb)

तेof you, your

वृणक्तुmay it turn away/remove

Entities Mentioned

Agni

Viśvakarman

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes