Mantra 39
Rishi: Yājñavalkya-line transmission (general VS attribution).
Devata: Agni Vaiśvānara / Jyotis
Chandas: Yajus-formula (prose-like, not strictly metrical).
Samhita Patha (Devanagari)
ऋ॒चे त्वा॑ रु॒चे त्वा॑ भा॒से त्वा॒ ज्योति॑षे त्वा । अभू॑दि॒दं विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ वाजि॑नम॒ग्नेर्वै॑श्वान॒रस्य॑ च
Transliteration
ṛ́ce tvā rúce tvā bhā́se tvā jyótiṣe tvā | abhūd idáṃ víśvasya bhúvanasya vā́jinam agnér vaiśvānarásya ca |
Translation
ऋचा के लिए मैं तुम्हें ग्रहण करता हूँ; रुचि (दीप्ति) के लिए मैं तुम्हें ग्रहण करता हूँ; भास (प्रभा) के लिए मैं तुम्हें ग्रहण करता हूँ; ज्योति के लिए मैं तुम्हें ग्रहण करता हूँ। यह समस्त विश्व के भुवन का बलवान् तेज बन गया है—अग्नि वैश्वानर का भी।
Padapatha (Word Analysis)
ऋचे । त्वा । रुचे । त्वा । भासे । त्वा । ज्योतिषे । त्वा । अभूत् । इदम् । विश्वस्य । भुवनस्य । वाजिनम् । अग्नेः । वैश्वानरस्य । च ।
Word by Word
ऋचेto/for the ṛc (hymn/verse)
ऋचे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऋच् (ऋच्-शब्दः) / ऋच्-प्रातिपदिकम्
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्) सर्वनाम-प्रातिपदिकम्
रुचेto/for splendour
रुचे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootरुच्-प्रातिपदिकम् (रुच् ‘splendour/brightness’)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्) सर्वनाम-प्रातिपदिकम्
भासेto/for radiance
भासे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootभास्-प्रातिपदिकम् (भास् ‘light, radiance’)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्) सर्वनाम-प्रातिपदिकम्
ज्योतिषेto/for light
ज्योतिषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootज्योतिस्-प्रातिपदिकम्
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्) सर्वनाम-प्रातिपदिकम्
अभूत्became / came to be
अभूत्:
—
TypeVerb
Rootभू (भवति)
इदम्this
इदम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् सर्वनाम-प्रातिपदिकम्
विश्वस्यof all, of the whole
विश्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootविश्व-प्रातिपदिकम्
भुवनस्यof the world/being
भुवनस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootभुवन-प्रातिपदिकम्
वाजिनम्the vigorous one / winner (vājín)
वाजिनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन्-प्रातिपदिकम्
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअग्नि-प्रातिपदिकम्
वैश्वानरस्यof Vaiśvānara
वैश्वानरस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun/Adjective
Rootवैश्वानर-प्रातिपदिकम्
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
Entities Mentioned
A
Agni VaiśvānaraJ
Jyotis (Light)Ṛ
Ṛc (Sacred utterance)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes