Mantra 55
Rishi: Ṛgvedic provenance (verse-style); transmitted into VS as a borrowing for Soma praxis.
Devata: Soma (primary), with cosmological reference to the Devas collectively.
Chandas: Triṣṭubh (ṛk-style cadence).
Samhita Patha (Devanagari)
ता अ॑स्य॒ सूद॑दोहस॒: सोम॑ श्रीणन्ति॒ पृश्न॑यः । जन्म॑न्दे॒वानां॒ विश॑स्त्रि॒ष्वा रो॑च॒ने दि॒वः
Transliteration
tā́ asya sū́da-dohasaḥ sómaṃ śrīṇanti pṛ́śnayaḥ | jánman devā́nāṃ víśas tríṣv ā́ rócane diváḥ
Translation
वे चितकबरी (पृश्नि) गौएँ, पोषणकारी दुहनों से समृद्ध, उसके लिए सोम को तैयार करती हैं। देवों के कुलों का जन्मस्थान—दिव्य आकाश के तीन प्रकाशमान लोकों में है।
Padapatha (Word Analysis)
ताः । अस्य । सूद-दोहसः । सोमम् । श्रीणन्ति । पृश्नयः । जन्मन् । देवानाम् । विशः । त्रिषु । आ । रोचने । दिवः ।
Word by Word
ताःthose (fem. pl.)
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof this / of him
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सूददोहसःhaving pressed/produced milk-like yield (i.e., rich in Soma-juice)
सूददोहसः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (compound)
Rootसूद-दोहस् (प्रातिपदिक; समासः)
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
श्रीणन्तिthey mix / they strain / they prepare
श्रीणन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्री (धातु)
पृश्नयःthe speckled ones (cows; or speckled streams)
पृश्नयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपृश्नि (प्रातिपदिक)
जन्मbirth / origin
जन्म:
कर्म (अर्थे: ‘bring forth/produce’—elliptic)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
विशःthe clans / peoples
विशः:
कर्तृ (समूहवाचकः)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
त्रिषुin three
त्रिषु:
अधिकरण
TypeNumeral
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
आunto / towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
रोचनेin the two luminous realms
रोचने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootरोचन (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven / of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
SomaV
Viśe Devāḥ (the Devas collectively)D
Dyauḥ / the three rocanāni of heavenRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes