Adhyaya 12 Mantra 49 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

←Previous MantraNext Mantra→

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 49

Rishi: Traditional Agni-hymnic attribution (not explicitly rubricated in VS)

Devata: Agni (with implicit relation to Āpaḥ and the Devas)

Chandas: Triṣṭubh (probable, by RV-style structure)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्ने॑ दि॒वो अर्ण॒मच्छा॑ जिगा॒स्यच्छा॑ दे॒वाँ२ ऊ॑चिषे॒ धिष्ण्या॒ ये । या रो॑च॒ने प॒रस्ता॒त् सूर्य॑स्य॒ याश्चा॒वस्ता॑दुप॒तिष्ठ॑न्त॒ आप॑ः ॥

Transliteration

agné divó arṇám ácchā jigāsy ácchā devā́ṃ2 ūciṣe dhíṣṇyā yé | yā́ rócane parástāt sū́ryasya yā́ś cāvástād upatíṣṭhanta ā́paḥ ||

Translation

हे अग्ने, तू दिवि के अर्णव (प्रवाह) की ओर जाना चाहता है; धिष्ण्य देवों की ओर तू अपना आह्वान उच्चारित करता है। जो आपः रोचन-लोक में सूर्य के ऊपर स्थित हैं, और जो नीचे रहकर उसके उपतिष्ठान करते हैं—वे (सब) जल हैं।

Padapatha (Word Analysis)

अग्ने । दिवः । अर्णम् । अच्छ । जिगासि । अच्छ । देवान् । ऊचिषे । धिष्ण्याः । ये । याः । रोचने । परस्तात् । सूर्यस्य । याः । च । अवस्तात् । उपतिष्ठन्ते । आपः ।

Word by Word

अग्नेO Agni

दिवःof heaven / of the sky

अर्णम्flood, wave, stream (waters)

अच्छाtowards

जिगासिyou desire to go / you seek to reach

अच्छाtowards

देवान्the gods

ऊचिषेyou have spoken / you speak (solemnly)

धिष्ण्याःthe active/steadfast ones (epithet of gods)

येwho

याःwhich (f.)

रोचनेin the shining realm / in the luminous region

परस्तात्beyond, above

सूर्यस्यof the Sun

याःand which (f.)

चand

अवस्तात्below, beneath

उपतिष्ठन्तेthey stand near / attend / are present

आपःthe waters

Entities Mentioned

Agni

Āpaḥ (Waters)

Devas (Dhīṣṇyāḥ)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes