Adhyaya 12 Mantra 48 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

←Previous MantraNext Mantra→

Mantra 48

Rishi: Traditional: attributed within the Agni-hymnic stream (ṛṣi not explicitly marked in VS)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (by cadence and pāda-length typical of RV-style Agni-stuti)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्ने॒ यत्ते॑ दि॒वि वर्च॑ः पृथि॒व्यां यदोष॑धीष्व॒प्स्वा य॑जत्र । येना॒न्तरि॑क्षमु॒र्वा॑त॒तन्थ॑ त्वे॒षः स भा॒नुर॑र्ण॒वो नृ॒चक्षा॑ः ॥

Transliteration

agné yát te diví várcaḥ pṛthivyā́ṃ yád oṣadhī́ṣv apsv ā́ yajatra | yénāntárikṣam urvā́ tatántha tveṣáḥ sá bhānúr arṇavó nṛcákṣāḥ ||

Translation

हे अग्ने, तेरा जो तेज दिवि में है, और जो पृथ्वी पर है, और जो ओषधियों में तथा अप्सु (जल) में है—हे यजत्र! जिससे तूने विस्तृत अन्तरिक्ष को तान दिया—वही तेरा उग्र भानु, अर्णव-सा प्रवाहमान प्रकाश, मनुष्यों के लिए प्रत्यक्ष है।

Padapatha (Word Analysis)

अग्ने । यत् । ते । दिवि । वर्चः । पृथिव्याम् । यत् । ओषधीषु । अप्सु । आ । यजत्र । येन । अन्तरिक्षम् । उर्वा । ततन्थ । त्वेषः । सः । भानुः । अर्णवः । नृ-चक्षाः ।

Word by Word

अग्नेO Agni

यत्whatever (that which)

तेof you / your

दिविin heaven

वर्चःsplendour, radiance

पृथिव्याम्on earth

यत्whatever

ओषधीषुin the plants

अप्सुin the waters

आunto, into (intensifier/goal)

यजत्रO worshipful one

येनby which

अन्तरिक्षम्the mid-air, atmosphere

उर्वाwith the wide (expanse) / broadly

आततन्थyou stretched out, extended

त्वेषःthe blazing one / fiery (Agni)

सःhe, that (one)

भानुःbeam, light

अर्णवःocean, flood

नlike, as

नृचक्षाःhaving men as beholders / seen by men

Entities Mentioned

Agni

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes