Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 22
Rishi: Vājasaneyin liturgical tradition.
Devata: Agni (as Somagopā; Vasu; king in waters).
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
श्री॒णामु॑दा॒रो ध॒रुणो॑ रयी॒णां म॑नी॒षाणां॒ प्रार्प॑ण॒: सोम॑गोपाः । वसु॑: सू॒नुः सह॑सो अ॒प्सु राजा॒ वि भा॒त्यग्र॑ उ॒षसा॑मिधा॒नः
Transliteration
śrī̱ṇā́m udā̱ró dharu̱ṇó rayī̱ṇā́ṃ manī̱ṣā́ṇāṃ prā̱rpáṇaḥ sómagopāḥ | vásuḥ sū̱núḥ sáhasa a̱psú rājā́ ví bhā̱ty ágre u̱ṣásām i̱dhānáḥ
Translation
श्री (दीप्ति) में उदार, रयी (सम्पत्ति) का आधार, मनीषा (प्रेरित बुद्धि) का अग्रसर करने वाला, सोम का गोपा (रक्षक) है। वसु (कल्याणकारी), सहस (बल) का पुत्र, जलों में राजा—प्रज्वलित होकर वह उषाओं के अग्रभाग में, आगे-आगे प्रकाशमान होता है।
Padapatha (Word Analysis)
श्री॒णाम् । उ॒दा॒रः । ध॒रुणः॑ । र॒यी॒णाम् । म॒नी॒षाणाम् । प्र-अर्प॑णः । सोम॑-गोपाः । वसु॑ः । सू॒नुः । सह॑सः । अ॒प्सु । राजा॑ । वि । भा॒ति॒ । अग्रे॑ । उ॒षसा॑म् । इ॒धा॒नः
Word by Word
श्रीणाम्of prosperities / of splendors
श्रीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) / श्री (समृद्धि-लक्ष्मी)
उदारःgenerous, noble
उदारः:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootउदार (प्रातिपदिक)
धरुणःsupport, sustainer
धरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधरुण (प्रातिपदिक; धृ-धारण)
रयीणाम्of riches / of wealth
रयीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
मनीषाणाम्of thoughts / of insights
मनीषाणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमनीषा (प्रातिपदिक)
प्रार्पणःbestower / one who causes attainment
प्रार्पणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्रार्पण (प्रातिपदिक; प्र-√ऋ/अर्प् ‘to reach/offer’ से भाव/कर्तृ-नाम)
सोमगोपाःprotector/guardian of Soma
सोमगोपाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम-गोप (समास; सोम + गोप ‘protector’)
वसुःgood/wealth; the beneficent one
वसुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
सूनुःson
सूनुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
सहसःof might / of strength
सहसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
राजाking
राजा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
विapart, forth, widely
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
भातिshines
भाति:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√भा (दीप्तौ)
अग्रेin front, at the fore
अग्रे:
अधिकरण
TypeIndeclinable (adverbial subanta)
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
उषसाम्of the dawns
उषसाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
इधानःbeing kindled; blazing
इधानः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple
Root√इध् (दीप्तौ/वर्धने) ; इधान (शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Entities Mentioned
A
AgniU
Uṣas (Dawns)S
SomaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes