Mantra 48
Rishi: Unspecified/functional; VS liturgical adaptation
Devata: Oṣadhis (primary address) and Agni (as garbha)
Chandas: Gāyatrī-like brevity; liturgical tri-pāda cadence
Samhita Patha (Devanagari)
ओष॑धय॒: प्रति॑ गृभ्णीत॒ पुष्प॑वतीः सुपिप्प॒लाः । अ॒यं वो॒ गर्भ॑ ऋ॒त्विय॑: प्र॒त्नᳪ स॒धस्थ॒माऽस॑दत्
Transliteration
óṣadhayaḥ práti gṛbhṇīta púṣpavatīḥ supippalā́ḥ | ayáṃ vo gárbha ṛtvíyaḥ pratnáṃ sadhástham ā́ ’sadat
Translation
हे ओषधियों, पुष्पवती और सुपिप्पला (सु-फलवती) होकर, इसे ग्रहण करो। यह तुम्हारा गर्भ—ऋत्विज् (यज्ञीय) —प्राचीन सधस्थ (सामूहिक आसन/स्थान) पर आकर बैठ गया है।
Padapatha (Word Analysis)
ओष॑धयः । प्रति॑ । गृ॒भ्णी॒त । पुष्प॑-वतीः । सु॒- पि॒प्प॒लाः । अ॒यम् । वः । गर्भः॑ । ऋ॒त्वियः॑ । प्र॒त्नम् । स॒ध-स्थ॑म् । आ । अस॑दत्
Word by Word
ओषधयःO herbs (medicinal plants)
ओषधयः:
सम्बोधन/कर्तृ (आह्वानार्थे)
TypeNoun
Rootओषधि- (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards; in response
प्रति:
(क्रियाविशेषण; दिशाबोधक)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
गृभ्णीतtake; seize; accept
गृभ्णीत:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootग्रह् (गृभ्) धातु
पुष्पवतीःflower-bearing (ones)
पुष्पवतीः:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootपुष्पवत्- (प्रातिपदिक)
सुपिप्पलाःhaving good pippala-fruit / well-fruited
सुपिप्पलाः:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसु-पिप्पल- (प्रातिपदिक)
अयम्this
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
वःfor you / of you
वः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (you/for you/of you)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
गर्भःembryo; germ; seed
गर्भः:
कर्तृ (अयम् गर्भः)
TypeNoun
Rootगर्भ- (प्रातिपदिक)
ऋत्वियःseasonal; belonging to the rite/season
ऋत्वियः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootऋत्विय- (प्रातिपदिक)
प्रत्नम्the ancient (place/seat); of old
प्रत्नम्:
कर्म/क्रियाविशेषण
TypeAdjective
Rootप्रत्न- (प्रातिपदिक)
सधस्थम्common seat; shared abode
सधस्थम्:
कर्म (आसदत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसधस्थ- (प्रातिपदिक)
आunto; towards
आ:
(क्रियाविशेषण; उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
असदत्sat down; took seat; came to rest
असदत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद् (सीद्) धातु
Entities Mentioned
O
Oṣadhayaḥ (Plants/Herbs)A
Agni (as Garbha)Ṛ
Ṛtu / Ṛtvij principle (seasonal order)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes