Shukla Yajur Veda — Adhyaya 1, Mantra 18

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurveda school attribution)

Devata: Agni (as the stabiliser and receiver of the placed support)

Chandas: Mixed/prose-yajus (Yajus-formula with embedded archaic cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्ने॒ ब्रह्म॑ गृभ्णीष्व ध॒रुण॑मस्य॒न्तरि॑क्षं दृᳪह ब्रह्म॒वनि॑ त्वा क्षत्र॒वनि॑ सजात॒वन्युप॑दधामि॒ भ्रातृ॑व्यस्य ब॒धाय॑ । ध॒र्त्रम॑सि॒ दिवं॑ दृᳪह ब्रह्म॒वनि॑ त्वा क्षत्र॒वनि॑ सजात॒वन्युप॑दधामि॒ भ्रातृ॑व्यस्य ब॒धाय॑ । विश्वा॑भ्य॒स्त्वाशा॑भ्य॒ उप॑दधामि॒ चित॑ स्थोर्ध्व॒चितो॒ भृगू॑णा॒मङ्गि॑रसां॒ तप॑सा तप्यध्वम्

Transliteration

ágnē bráhma gṛbhṇīṣva dharuṇám asy ántárikṣaṃ dṛṃha brahmá-vani tvā kṣatrá-vani sa-jātá-vany ùpa dadhāmi bhrā́tṛvyasya badhā́ya | dhártram asi dívaṃ dṛṃha brahmá-vani tvā kṣatrá-vani sa-jātá-vany ùpa dadhāmi bhrā́tṛvyasya badhā́ya | víśvābhyas tvā́śābhyá ùpa dadhāmi cit sthordhvácito bhṛgūṇām áṅgirasāṃ tápasā tapyadhvam

Translation

हे अग्नि, ब्रह्म (पवित्र तेज/मंत्र-शक्ति) को ग्रहण करो; तुम आधार हो—अन्तरिक्ष को दृढ़ करो। ब्रह्मवन् (ब्रह्म-सम्पन्न), क्षत्रवन् (क्षत्र-सम्पन्न), सजातवन् (स्वजन-समर्थन-सम्पन्न) रूप में मैं तुम्हें प्रतिद्वन्द्वी (भ्रातृव्य) के वध हेतु स्थापित करता हूँ। तुम धारक हो—दिव (स्वर्ग) को दृढ़ करो। ब्रह्मवन्, क्षत्रवन्, सजातवन् रूप में मैं तुम्हें प्रतिद्वन्द्वी के वध हेतु स्थापित करता हूँ। मैं तुम्हें सब दिशाओं की ओर से स्थापित करता हूँ। तुम ऊर्ध्वचित् हो; भृगुओं और अङ्गिरसों के ऊर्ध्वचित् (उन्नत-चेतन) हो—तप से तपो, तप में प्रज्वलित होओ।

Padapatha (Word Analysis)

अग्ने । ब्रह्म । गृभ्णीष्व । धरुणम् । असि । अन्तरिक्षम् । दृंह । ब्रह्म-वनि । त्वा । क्षत्र-वनि । स-जात-वनि । उप-दधामि । भ्रातृव्यस्य । बधाय । धर्त्रम् । असि । दिवम् । दृंह । ब्रह्म-वनि । त्वा । क्षत्र-वनि । स-जात-वनि । उप-दधामि । भ्रातृव्यस्य । बधाय । विश्वाभ्यः । त्वा । आशाभ्यः । उप-दधामि । चित् । स्थ । ऊर्ध्व-चितः । भृगूणाम् । अङ्गिरसाम् । तपसा । तप्यध्वम्

Entities Mentioned

• Agni
• Brahman (as brahma-varchas)
• Kṣatra (as kṣatra-varchas)
• Bhṛgus
• Aṅgirases