Adhyaya 1 Mantra 19 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 1, Mantra 19

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic Adhvaryu lineage attribution; specific ṛṣi not explicitly marked in the mantra itself)

Devata: Aditi; Ādityas; Dhīṣaṇā; Parvatī (protective/stabilising deities invoked for rakṣoghna efficacy)

Chandas: Yajus (prose formula; not metrical in the strict ṛc-sense)

Samhita Patha (Devanagari)

शर्म॒स्यव॑धूत॒ᳪ रक्षोऽव॑धूता॒ अरा॑त॒योऽदि॑त्या॒स्त्वग॑सि॒ प्रति॒ त्वाऽदि॑तिर्वेत्तु । धि॒षणा॑ऽसि पर्व॒ती प्रति॒ त्वाऽदि॑त्या॒स्त्वग्वे॑त्तु दि॒वस्क॑म्भ॒नीर॑सि धि॒षणा॑ऽसि पार्वते॒यी प्रति॑ त्वा पर्व॒ती वे॑त्तु

Transliteration

śármasy avadhūtáṃ rákṣo’vadhūtā arā́tayo’́dityās tvág asi práti tvā́ ’́ditir vettu | dhiṣáṇā ’si párvatī práti tvā́ ’́dityās tvág vettu divás skambhanī́r asi dhiṣáṇā ’si pārvatéyī práti tvā párvatī vettu

Translation

तू आश्रय है; राक्षस झटक दिया गया है, दुष्ट शत्रु झटक दिए गए हैं। तू आदित्यों की त्वचा है; अदिति तुझे स्वीकार/पहचान करे। तू धिषणा है, तू पर्वती है; आदित्यों की त्वचा तुझे स्वीकार/पहचान करे। तू दिव (आकाश) को थामने वाली है; तू धिषणा है, तू पार्वतेयी है; पर्वती तुझे स्वीकार/पहचान करे।

Padapatha (Word Analysis)

शर्म॒सि । अव॑धूतम् । रक्षः । अव॑धूताः । अरा॑तयः । अदि॑त्याः । त्वक् । अ॑सि । प्रति॑ । त्वा॑ । अदि॑तिः । वे॑त्तु । धि॒षणा॑ । अ॑सि । पर्व॒ती । प्रति॑ । त्वा॑ । अदि॑त्याः । त्वक् । वे॑त्तु । दि॒वः । स्क॑म्भ॒नीः । अ॑सि । धि॒षणा॑ । अ॑सि । पार्वते॒यी । प्रति॑ । त्वा॑ । पर्व॒ती । वे॑त्तु

Word by Word

शर्मासिyou are (a) shelter/comfort

अवधूतम्shaken off; driven away

रक्षःdemon; harmful being

अवधूताः(are) driven away

अरातयःenemies; hostile ones

अदित्याःof Aditi

त्वक्skin; covering

असिyou are

प्रतिtowards; in regard to

त्वाyou (object)

अदितिःAditi

वेत्तुlet (her) know/recognize

धिषणाDhīṣaṇā (inspiration/holy intelligence)

असिyou are

पर्वतीParvatī (mountain-goddess)

प्रतिtowards

त्वाyou

अदित्याःof Aditi

त्वक्skin; covering

वेत्तुlet (it/her) recognize

दिवस्कम्भनीःsupporter/prop of heaven

असिyou are

धिषणाDhīṣaṇā

असिyou are

पार्वतेयीdaughter of the mountain; Pārvatī

प्रतिtowards

त्वाyou

पर्वतीParvatī

वेत्तुlet (her) recognize

Entities Mentioned

Aditi

Ādityas

Dhīṣaṇā

Parvatī

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes