Mantra 25
Sukta 6.47
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)
Devata: Indra-centric hymn; here the human patron and seer-family foregrounded within the sacrificial economy
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
महि राधो विश्वजन्यं दधानान्भरद्वाजान्त्सार्ञ्जयो अभ्ययष्ट ॥
Samhita Patha (IAST)
महि॒ राधो॑ वि॒श्वज॑न्यं॒ दधा॑नान्भ॒रद्वा॑जान्त्सार्ञ्ज॒यो अ॒भ्य॑यष्ट ॥
Transliteration
mahí rā́dho viśvájanyaṃ dádhānān bharádvājān tsārñjayó abhy àyaṣṭa ||
Translation
महान्, समस्त जनों के लिए कल्याणकारी राधस् (दान/समृद्धि) धारण करते हुए, सार्ञ्जय ने भरद्वाजों के सम्मान में यज्ञ किया।
Padapatha (Word Analysis)
महि॑ । राधः॑ । वि॒श्वऽज॑न्यम् । दधा॑नान् । भ॒रत्ऽवा॑जान् । स॒र्ञ्ज॒यः । अ॒भि । अ॒य॒ष्ट॒ ॥महि । राधः । विश्वजन्यम् । दधानान् । भरत्वाजान् । सर्ञ्जयः । अभि । अयष्ट ॥mahi | rādhaḥ | viśva-janyam | dadhānān | bharat-vājān | sañjaryaḥ | abhi | ayaṣṭa
Word by Word
महिgreatly; much
महि:
विशेषण-भावः (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय; महत्-प्रातिपदिकस्य नपुंसकलिङ्ग एकवचन/अव्ययप्रयोगः)
राधःbounty; gift; wealth
राधः:
कर्म (दधाना-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootराधस् (प्रातिपदिक)
विश्वजन्यम्belonging to all people; universal
विश्वजन्यम्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootविश्वजन्य (प्रातिपदिक; विश्व + जन्य)
दधानान्bearing; bestowing; holding
दधानान्:
कर्तृ (यज्-क्रियायाः/अभ्ययष्ट-क्रियायाः कर्तारः)
TypeParticiple
Rootधा (धातु) → दधाना (वर्तमानकाले शतृ/शानच्-प्रत्ययः; आत्मनेपदीय वर्तमान कृदन्त)
भरद्वाजान्the Bharadvājas (clan/descendants of Bharadvāja)
भरद्वाजान्:
कर्म (अभ्ययष्ट-क्रियायाः)
TypeNoun (proper) / Patronymic
Rootभरद्वाज (ऋषिनाम; प्रातिपदिक)
सार्ञ्जयःSārñjaya (a king/leader of the Sṛñjayas)
सार्ञ्जयः:
कर्तृ (अभ्ययष्ट-क्रियायाः)
TypeNoun (proper) / Tribal name
Rootसार्ञ्जय (प्रातिपदिक; जनपद/वंशनाम)
अभिtowards; upon
अभि:
क्रियाविशेषणम् (दिशा/अभिमुख्य-भावः)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
अयष्टhe worshipped; he sacrificed
अयष्ट:
मुख्यक्रिया
TypeVerb
Rootयज् (धातु) + अभि (उपसर्ग) → अभ्ययष्ट (लुङ्/अorist)