Mantra 17
Sukta 6.16
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
यत्र क्व च ते मनो दक्षं दधस उत्तरम् । तत्रा सदः कृणवसे ॥
Samhita Patha (IAST)
यत्र॒ क्व॑ च ते॒ मनो॒ दक्षं॑ दधस॒ उत्त॑रम् । तत्रा॒ सद॑: कृणवसे ॥
Transliteration
yátra kvà ca te máno dákṣaṃ dadháse úttaram | tátrā́ sádaḥ kṛṇavase ||
Translation
जहाँ कहीं और जैसे भी तुम अपना मन और अपनी उच्चतर दक्षता (दक्षम्) स्थापित करते हो, वहीं तुम आसन रचते हो—वहीं हमारे भीतर अपना निवास स्थिर करते हो।
Padapatha (Word Analysis)
यत्र॑ । क्व॑ । च॒ । ते॒ । मनः॑ । दक्ष॑म् । द॒ध॒से॒ । उत्ऽत॑रम् । तत्र॑ । सदः॑ । कृ॒ण॒व॒से॒ ॥यत्र । क्व । च । ते । मनः । दक्षम् । दधसे । उत्तरम् । तत्र । सदः । कृणवसे ॥yatra | kva | ca | te | manaḥ | dakṣam | dadhase | ut-taram | tatra | sadaḥ | kṛṇavase
Word by Word
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय-प्रातिपदिक) < यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
क्वwhere? / anywhere
क्व:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मनःmind
मनः:
Kartā (with implied ‘is/exists’ in relative clause)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
दक्षम्skill, ability, power
दक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
दधसyou place / you set
दधस:
—
TypeVerb
Rootधा (डुधाञ्)
उत्तरम्higher, superior
उत्तरम्:
Karma (as qualifier of the object)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय) < तद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सदःseat, abode, sitting-place
सदः:
Karma
TypeNoun
Rootसदस् (प्रातिपदिक)
कृणवसेyou make for yourself / you establish
कृणवसे:
—
TypeVerb
Rootकृ (डुकृञ् करणे)