HomeRig VedaMandala 1Sukta 100Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 1.100

Rishi: Ṛjraśva / Vārṣāgira tradition
Devata: Indra (Marutvān)
Chandas: Triṣṭubh

तस्य वज्रः क्रन्दति स्मत्स्वर्षा दिवो न त्वेषो रवथः शिमीवान् । तं सचन्ते सनयस्तं धनानि मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥

तस्य॒ वज्र॑: क्रन्दति॒ स्मत्स्व॒र्षा दि॒वो न त्वे॒षो र॒वथ॒: शिमी॑वान् । तं स॑चन्ते स॒नय॒स्तं धना॑नि म॒रुत्वा॑न्नो भव॒त्विन्द्र॑ ऊ॒ती ॥

tásya vájraḥ krándati smát svaḥ-sā́ divó na tvéṣo raváthaḥ śimī́vān | táṃ sacante sanáyas táṃ dhánāni marútvān no bhavátv índra ūtī́ ||

उसका वज्र हमारे सामने स्वयं-प्रेरित होकर गर्जता है; दिव्य तेज के समान उसका नाद, शिमीवान्—प्रेरक वेग से परिपूर्ण है। विजयें उससे जुड़ती हैं, धन उससे जुड़ते हैं। मरुतों सहित इन्द्र हमारी सहायता और रक्षा हों।

तस्य॑ । वज्रः॑ । क्र॒न्द॒ति॒ । स्मत् । स्वः॒ऽसाः । दि॒वः । न । त्वे॒षः । र॒वथः॑ । शिमी॑ऽवान् । तम् । स॒च॒न्ते॒ । स॒नयः॑ । तम् । धना॑नि । म॒रुत्वा॑न् । नः॒ । भ॒व॒तु॒ । इन्द्रः॑ । ऊ॒ती ॥तस्य । वज्रः । क्रन्दति । स्मत् । स्वःसाः । दिवः । न । त्वेषः । रवथः । शिमीवान् । तम् । सचन्ते । सनयः । तम् । धनानि । मरुत्वान् । नः । भवतु । इन्द्रः । ऊती ॥tasya | vajraḥ | krandati | smat | svaḥ-sāḥ | divaḥ | na | tveṣaḥ | ravathaḥ | śimī-vān | tam | sacante | sanayaḥ | tam | dhanāni | marutvān | naḥ | bhavatu | indraḥ | ūtī

तस्यof him/its
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वज्रःthe thunderbolt
वज्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
क्रन्दतिroars/cries out
क्रन्दति:
क्रिया
TypeVerb
Rootक्रन्द्
स्मत्from us
स्मत्:
अपादान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वर्षाःheaven-ward / sky-reaching
स्वर्षाः:
कर्तृ (विशेषणम् वज्रस्य)
TypeAdjective
Rootस्वर्ष (प्रातिपदिक; स्वः+ऋष/अर्ष- ‘स्वर्ग/प्रकाश की ओर दौड़ने/उठने वाला’)
दिवःof heaven/sky
दिवः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
like
:
सम्बन्ध (उपमान-चिह्न)
TypeIndeclinable
Root
त्वेषःfierce, blazing
त्वेषः:
कर्तृ (रवथः का विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun/Adjective
Rootत्वेष (प्रातिपदिक)
रवथःthe roar
रवथः:
कर्तृ (क्रन्दति के साथ)
TypeNoun
Rootरवथ (प्रातिपदिक; ‘गर्जन/ध्वनि’)
शिमीवान्mighty, impetuous
शिमीवान्:
कर्तृ (रवथः/वज्रः का विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिमीवत् (प्रातिपदिक; ‘बलवान्/वेगवान्’)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सचन्तेfollow/attend/cleave to
सचन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootसच्
सनयःgains, winnings
सनयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसनय (प्रातिपदिक; ‘लाभ/प्राप्ति/विजय’)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धनानिriches, treasures
धनानि:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
मरुत्वान्accompanied by the Maruts
मरुत्वान्:
कर्तृ (इन्द्रः का विशेषण)
TypeAdjective
Rootमरुत्वत् (प्रातिपदिक; ‘मरुतों सहित’)
नःfor us / of us
नः:
सम्प्रदान (हित-सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भवतुlet (him) be
भवतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ऊतीhelp, aid
ऊती:
कर्तृ-समनाधिकरण / विधेय (भवतु के साथ)
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)