Shloka 10

तृतीयः सर्गः (Bālakāṇḍa 3): Vālmīki’s Yogic Verification and the Epic Synopsis

Devanagari script

जन्म रामस्य सुमहद्वीर्यं सर्वानुकूलताम् ।लोकस्य प्रियतां क्षान्तिं सौम्यतां सत्यशीलताम् ।।।।

Transliteration

janma rāmasya sumahad vīryaṃ sarvānukūlatām |

lokasya priyatāṃ kṣāntiṃ saumyatāṃ satyaśīlatām ||1.3.10||

Translation

नारद ने राम के जन्म, उनके अत्यन्त महान पराक्रम, सबके प्रति अनुकूलता, लोक-प्रियता, क्षमा, सौम्यता और सत्यनिष्ठ स्वभाव का वर्णन किया।

Word by Word

• जन्म: birth
• जन्म: कर्म (Karma/Object) (listed topic)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (सूच्यते—चरितस्य विषयाः) enumerative object

• रामस्य: of Rama
• रामस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• सुमहत्: very great
• सुमहत्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: सुमहत् (प्रातिपदिक) [सु + महत्]
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वीर्यम्’ विशेषण

• वीर्यम्: prowess/valor
• वीर्यम्: कर्म (Karma/Object) (listed topic)
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सर्वानुकूलताम्: kindness/benevolence to all
• सर्वानुकूलताम्: कर्म (Karma/Object) (listed topic)
• Type: Noun
• Root: सर्व + अनुकूलता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘सर्वेषां अनुकूलता’

• लोकस्य: of the people/world
• लोकस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘प्रियता’ इत्यस्य सम्बन्ध

• प्रियताम्: belovedness
• प्रियताम्: कर्म (Karma/Object) (listed topic)
• Type: Noun
• Root: प्रियता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• क्षान्तिम्: forbearance
• क्षान्तिम्: कर्म (Karma/Object) (listed topic)
• Type: Noun
• Root: क्षान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सौम्यताम्: gentleness/pleasantness
• सौम्यताम्: कर्म (Karma/Object) (listed topic)
• Type: Noun
• Root: सौम्यता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सत्यशीलताम्: truthful character
• सत्यशीलताम्: कर्म (Karma/Object) (listed topic)
• Type: Noun
• Root: सत्य + शीलता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः—‘सत्यं शीलं यस्य/या’ → ‘truthful disposition’

Context

(He described) the birth of Rama, his great prowess, benevolence, pleasant disposition, forbearance, handsome looks and his adherence to truth.

Characters & Entities

• Rāma
• Satya (truth)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is embodied as a stable character: truthfulness (satyaśīla), patience (kṣānti), and benevolence toward all form the ethical foundation of an ideal leader.

What is the narrative situation?

Nārada continues summarizing Rāma’s life by listing key virtues that define him and justify his fame.

Which character virtue is emphasized?

Satyaśīlatā—truth as a lived disposition—supported by gentleness, forbearance, and universal goodwill.