Shloka 47
गङ्गादर्शनम् तथा गुहसमागमः
Vision of the Gaṅgā and Meeting with Guha
Devanagari script
अश्वानां प्रतिपानं च खादनं चैव सोऽन्वशात्।गुहस्तत्रैव पुरुषां स्त्वरितं दीयतामिति।।2.50.47।।
Transliteration
aśvānāṃ pratipānaṃ ca khādanaṃ caiva so ’nvaśāt |
guhas tatraiva puruṣāṃs tvaritaṃ dīyatām iti || 2.50.47 ||
Translation
तब गुह ने वहीं अपने पुरुषों को आज्ञा दी—“घोड़ों को शीघ्र जल पिलाओ और चारा दो।”॥
Word by Word
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (then/thereafter)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
चीरोत्तरासङ्गः(he) with bark-cloth upper garment
चीरोत्तरासङ्गः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचीर + उत्तरासङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (चीररूपः उत्तरासङ्गः = upper garment of bark-cloth)
सन्ध्याम्the twilight prayer (sandhyā)
सन्ध्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसन्ध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अन्वास्यhaving performed
अन्वास्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootअनु-√आस् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund: ‘having performed/observed’)
पश्चिमाम्western/evening
पश्चिमाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘सन्ध्याम्’ इत्यस्य विशेषणम्
जलम्water
जलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एवonly
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
आददेtook/partook
आददे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√दा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
भोज्यम्as food
भोज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभोज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘जलम्’ इत्यस्य समानाधिकरण-भावेन (as food)
लक्ष्मणेनby Lakṣmaṇa
लक्ष्मणेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
आहृतम्brought
आहृतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआ-√हृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘जलम्’ इत्यस्य विशेषणम्
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वतन्त्रकर्तृवाचक-अव्यय (indeclinable: ‘himself’)
Context
Guha ordered the men standing there Give these horses liquids like water and forage.
Characters & Entities
G
GuhaH
horses (aśva)FAQs
Dharma appears as prompt hospitality and responsible action—service is not merely sentiment but timely care for needs.
After Rama’s request, Guha immediately instructs his attendants to water and feed the horses.
Sevā (service) and decisive leadership.