Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 4

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

पंचमं भगचंद्राढ्यावियद्भृगुस्वकाग्नयः । मन्विंद्वाढ्यौ हसौ षष्टं ङेंतः स्याद्धनुमांस्ततः ॥ ४ ॥

paṃcamaṃ bhagacaṃdrāḍhyāviyadbhṛgusvakāgnayaḥ | manviṃdvāḍhyau hasau ṣaṣṭaṃ ṅeṃtaḥ syāddhanumāṃstataḥ || 4 ||

पंचम (समूह) यह है—‘भग’ और ‘चन्द्र’ से युक्त, फिर ‘वियत्’, ‘भृगु’, ‘स्व’ और ‘अग्नि’। छठा—‘मन्विन्’, ‘द्वाढ्य’ और ‘हसु’। इसके बाद ‘ङेम्’ पर समाप्त होने वाला (मंत्र) हनुमान् कहा गया है।

पञ्चमम्the fifth (seed)
पञ्चमम्:
विधेय (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ordinal adjective used substantively
भग‘bha’
भग:
अवयव (Member/अवयव)
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक; बीजाक्षर-नाम)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
चन्द्र‘candra’ (moon-letter)
चन्द्र:
अवयव (Member/अवयव)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक; बीजाक्षर-नाम)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; used as letter-name ‘candra’
आढ्याःendowed with
आढ्याः:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआढ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन
वियत्‘viyat’
वियत्:
अवयव (Member/अवयव)
TypeNoun
Rootवियत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
भृगु‘bhṛgu’
भृगु:
अवयव (Member/अवयव)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
स्वक‘svaka’
स्वक:
अवयव (Member/अवयव)
TypeNoun
Rootस्वक (प्रातिपदिक; बीजाक्षर-नाम)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; used as letter-name ‘svaka’
अग्नयःagni letters
अग्नयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन
मनु‘manu’
मनु:
अवयव (Member/अवयव)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
इन्दु‘indu’
इन्दु:
अवयव (Member/अवयव)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
आढ्यौ(the two) endowed with
आढ्यौ:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootआढ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, द्विवचन; ‘two (are) endowed with’
‘ha’
:
अवयव (Member/अवयव)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय/बीजाक्षर-नाम)
Formबीजाक्षर-रूपेण अव्ययवत् प्रयुक्तम्; letter-name ‘ha’
सौ‘sau’
सौ:
अवयव (Member/अवयव)
TypeIndeclinable
Rootसौ (अव्यय/बीजाक्षर-नाम)
Formबीजाक्षर-रूपेण अव्ययवत् प्रयुक्तम्; letter-name ‘sau’
षष्ठम्the sixth (seed)
षष्ठम्:
विधेय (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ordinal used substantively
ङे‘ṅe’
ङे:
अवयव (Member/अवयव)
TypeIndeclinable
Rootङे (अव्यय/बीजाक्षर-नाम)
Formबीजाक्षर-रूपेण अव्ययवत्; letter-name ‘ṅe’
अन्तःending with
अन्तः:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; ‘ending with’ (used predicatively)
स्यात्should be
स्यात्:
क्रिया (Predicate verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन
हनुमान्Hanumān
हनुमान्:
विधेय (Predicate nominative/विधेय)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
ततःthen; thereafter
ततः:
अधिकरण-सम्बन्ध (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अपादान/क्रमबोधक (adverb: ‘thereupon/then’)

Narada (teaching in a technical Vedanga-style enumeration)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

H
Hanuman
A
Agni
C
Candra
B
Bhṛgu
B
Bhaga

FAQs

It preserves a technical, Vedanga-like catalog of sacred name-units and markers, showing that correct knowledge of terms and forms supports accurate mantra-recitation and ritual clarity.

Indirectly: Bhakti is strengthened when worship and japa are performed with correctness; this verse contributes to that correctness by listing and identifying specific sacred name-forms, including Hanumān as a recognized designation.

Vedanga-style technical classification—especially a Vyakarana/Nighantu-like method of grouping name-units and identifying a form by its ending (the “ṅem” ending), useful for precise recitation and textual indexing.