Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 60

Mantraśodhana, Dīkṣā-krama, Guru-Pādukā, Ajapā-Haṃsa, and Ṣaṭcakra-Kuṇḍalinī Sādhana

Devanagari script

सर्वाज्ञानतमोभेदभानवे चिद्धनाय ते । स्वतंत्राय दयाक्लृप्तविग्रहाय शिवात्मने ॥ ६० ॥

Transliteration

sarvājñānatamobhedabhānave ciddhanāya te | svataṃtrāya dayāklṛptavigrahāya śivātmane || 60 ||

Translation

समस्त अज्ञान-तम को भेदने वाले सूर्य-स्वरूप, चैतन्य-धन, पूर्ण स्वतंत्र, करुणा से धारण किए विग्रह वाले, शिव-स्वभाव आपको नमस्कार।

Word by Word

• सर्व-अज्ञान-तमः-भेद-भानवे: to the sun that dispels all the darkness of ignorance
• सर्व-अज्ञान-तमः-भेद-भानवे: सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदानम्)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + अज्ञान (प्रातिपदिक) + तमस् (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक) + भानु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वस्य अज्ञानतमसः भेदकः भानुः)

• चित्-धनाय: to the one rich in consciousness
• चित्-धनाय: सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदानम्)
• Type: Noun
• Root: चित् (प्रातिपदिक) + धन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (चित् एव धनम् यस्य/चित्स्वरूप-धनः)

• ते: to you
• ते: सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदानम्)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/चतुर्थी) एकवचन (ते = तुभ्यम्-अर्थे); सर्वनाम

• स्वतन्त्राय: to the independent (one)
• स्वतन्त्राय: सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदानम्)
• Type: Adjective
• Root: स्वतन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन

• दया-क्लृप्त-विग्रहाय: to the one whose embodiment is fashioned out of compassion
• दया-क्लृप्त-विग्रहाय: सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदानम्)
• Type: Noun
• Root: दया (प्रातिपदिक) + क्लृप्त (√कॢप् धातु, क्त/कृदन्त) + विग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दयया क्लृप्तः विग्रहः यस्य)

• शिव-आत्मने: to the one whose self is Śiva (auspicious)
• शिव-आत्मने: सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदानम्)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (शिवः आत्मा यस्य/शिवस्वरूपः)

Speaker

Narada (in a verse of praise within the Narada–Sanatkumara dialogue)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents the Lord as the inner illuminator who destroys the darkness of ignorance and as pure consciousness itself, emphasizing liberation through divine grace and true knowledge.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed here as reverential surrender: the devotee praises the Lord’s independence and compassion, acknowledging that God assumes an accessible form (vigraha) to uplift beings.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse reflects mantric-stotra usage—precise epithets and compounds typical of Vedic-style praise—supporting disciplined recitation (chandas/śikṣā-informed chanting) even though no specific ritual rule is stated.