Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā
द्वाविंशभूपास्तुंगेसृक्चापेर्केन्दूयमस्तनौ । भूपकृत्तुंगगोर्कोगेस्तेसाजार्कोखभे गुरौ ॥ १७१ ॥
dvāviṃśabhūpāstuṃgesṛkcāperkendūyamastanau | bhūpakṛttuṃgagorkogestesājārkokhabhe gurau || 171 ||
बाईसवें विभाग में उच्चस्थानों के ‘भूप’ गिने जाते हैं—धनु और कर्क में सूर्य, चन्द्र और यम (के स्थान) माने गए हैं। उच्च राशि में ‘राजा‑कर्ता’ (राज्य देने वाला) कहा गया है; और सूर्यांश के आकाश‑राशि (कुम्भ) में गुरु का विचार किया जाता है।
Sanatkumara (in dialogue with Narada; technical instruction in Vedic astrology/vedāṅga-jyotiṣa style)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
This verse reflects the Purana’s inclusion of vedāṅga knowledge—especially jyotiṣa—showing that disciplined understanding of cosmic order (graha–rāśi rules and exaltations) supports dharma and self-regulation, which are prerequisites for mokṣa-oriented life.
While not a direct bhakti instruction, it supports bhakti indirectly: by teaching orderly dharmic living and correct timing/understanding of actions (a jyotiṣa concern), the devotee can align vrata, worship, and conduct more steadily toward Viṣṇu-bhakti.
Vedāṅga Jyotiṣa: the verse uses technical astrological language—divisions (varga-like counting), exaltation (tuṅga), and rāśi references (Dhanu, Karka, Kumbha) connected with grahas (Sūrya, Candra, Guru), indicating applied astrological reckoning.