Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 71
योगस्वरूप-धारणा-समाधि-वर्णनम् (केशिध्वजोपदेशः)
Devanagari script
विभेदजनके ज्ञाने नाशमात्यन्तिकं गते । आत्मनो ब्रह्मणाभेदं संमतं कः करिष्यति ॥ ७१ ॥
Transliteration
vibhedajanake jñāne nāśamātyantikaṃ gate | ātmano brahmaṇābhedaṃ saṃmataṃ kaḥ kariṣyati || 71 ||
Translation
जब भेद उत्पन्न करने वाला ज्ञान पूर्णतः नष्ट हो जाता है, तब आत्मा का ब्रह्म से अभेद—यह मान्यता—कौन बनाए रखेगा?
Word by Word
विभेदजनकेin (the) difference-producing
विभेदजनके:
Adhikarana (अधिकरण/सप्तमी)
TypeAdjective
Rootविभेद (प्रातिपदिक) + जनक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—विभेद-जनक (तत्पुरुष: 'producer of difference'); विशेषण
ज्ञानेin knowledge
ज्ञाने:
Adhikarana (अधिकरण/सप्तमी)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
नाशम्destruction
नाशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
आत्यन्तिकम्complete/absolute
आत्यन्तिकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआत्यन्तिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (नाशम् इति विशेष्य)
गतेwhen (it) has gone/ceased
गते:
Adhikarana (अधिकरण/सप्तमी-absolute)
TypeVerb
Rootगत (√गम्, क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
Formसप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; लोके—सप्तमी-absolute (locative absolute): 'when it has gone/when it has reached'
आत्मनःof the self
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
ब्रह्मणाwith Brahman
ब्रह्मणा:
Karana/Instrument (करण/तृतीया)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
अभेदम्non-difference/identity
अभेदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअभेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
संमतम्accepted/approved
संमतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसंमत (√मन्, सम्+√मन्, क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; विशेषण (अभेदम् इति विशेष्य)
कःwho?
कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
करिष्यतिwill make/do
करिष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Unspecified (text does not explicitly identify a speaker in this verse alone).
Vrata Kalpa
Vrata: none
Verse Rasa
Primary Rasa: shanta (peace)
Secondary Rasa: adbhuta (wonder)
Characters & Entities
Ā
ātman (self)B
BrahmanFAQs