Previous Verse
Next Verse

Shloka 60

Adhyaya 85The Gods’ Hymn to the Goddess and the Emergence of Kaushiki; Shumbha Sends His Envoy

दूत उवाच । देवि दैत्येश्वरः शुम्भस्त्रैलोक्ये परमेश्वरः ।

दूतोऽहं प्रेषितस्तेन त्वत्सकाशमिहागतः ॥

dūta uvāca devi daityeśvaraḥ śumbhas trailokye parameśvaraḥ / dūto 'haṃ preṣitas tena tvatsakāśam ihāgataḥ

दूत ने कहा—हे देवी, दैत्यों का स्वामी शुम्भ तीनों लोकों में परम अधिपति है। उसी के भेजे हुए मैं आपके सन्निधि में आया हूँ।

दूतःthe messenger
दूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
दैत्य-ईश्वरःlord of the demons
दैत्य-ईश्वरः:
Karta (कर्ता/सम्बन्धि-उपपद)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दैत्यानाम् ईश्वरः)
शुम्भःŚumbha
शुम्भः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयाणां लोकानां समाहारः)
परम-ईश्वरःsupreme lord
परम-ईश्वरः:
Karta (कर्ता/विशेष्य)
TypeNoun
Rootपरम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (परमः ईश्वरः)
दूतःmessenger
दूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन (1st person pronoun)
प्रेषितःsent
प्रेषितः:
Kriyā (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र-√इष् (धातु) / प्रेष् (धात्वादेश) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थ (sent)
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (by him)
त्वत्-सकाशम्to your presence; near you
त्वत्-सकाशम्:
Gati/Karma (गति/कर्म)
TypeNoun
Rootत्वत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्वत् सकाशः = त्वया सह समीपम्)
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (here)
आगतःhas come
आगतः:
Kriyā (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootआ-√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Dūta (Sugrīva) to Devī

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DevīŚumbha
Devī (addressed directly)
False sovereigntyAsuric propagandaChallenge to divine order

FAQs

Adharma asserts supremacy through titles and intimidation. The Devi Mahatmyam sets up a rebuttal: ultimate sovereignty belongs to the Divine, not to those who merely dominate by force.

Narrative (ākhyāna) dialogue; not pancalakṣaṇa.

The claim ‘parameśvara’ by an asura is a classic ‘false self’ assertion—ego claiming the throne of consciousness. The Goddess represents the true ground of being that cannot be displaced by proclamation.