Adhyaya 50 — Mind-Born Progeny, Svayambhuva Manu’s Lineage, and Brahmā’s Ordinance to Duḥsaha (Alakṣmī’s Retinue)
कुद्दालदात्रपिटकं तद्वत् स्थाल्यादिभाजनम् ।
यत्र तत्रैव क्षिप्तानि तव दद्युः प्रतिश्रयम् ॥
kuddāla-dātra-piṭakaṃ tadvat sthāly-ādi-bhājanam | yatra tatraiva kṣiptāni tava dadyuḥ pratiśrayam ||
जहाँ कुदाल, दात्र (हँसिया), सूप/टोकरी, तथा घड़े और अन्य बर्तन-उपकरण इधर-उधर फेंके पड़े हों—वही तुझे आश्रय देते हैं।
Material disorder is treated as moral-spiritual disorder. A well-run home requires care for tools and utensils; negligence becomes the ‘entry point’ for decline.
Ancillary ācāra teaching.
Scattered implements symbolize scattered attention. When mind and environment are fragmented, protective ‘śrī’ dissipates and inauspicious tendencies take hold.