Previous Verse

Markandeya Purana — Adhyaya 40, Shloka 41

Adhyaya 40The Yogin’s Impediments (Upasargas), Subtle Concentrations, and the Eight Siddhis

यथा जलं जलेनैक्यं निक्षिप्तमुपगच्छति ।

तथात्मा साम्यमभ्येति योगिनः परमात्मनि ॥

yathā jalaṃ jalenaikyaṃ nikṣiptam upagacchati / tathātmā sāmyam abhyeti yoginaḥ paramātmani

जैसे जल में डाला गया जल एकत्व को प्राप्त होता है, वैसे ही योगी का आत्मा परमात्मा के साथ साम्य (तादात्म्य) को प्राप्त होता है।

yathājust as
yathā:
Sambandha (सम्बन्धः/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानार्थे
jalamwater
jalam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
jalenawith/by water
jalena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental), एकवचन
aikyamoneness
aikyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootaikya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
nikṣiptamcast/placed (in)
nikṣiptam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootni+√kṣip (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण of ‘jalam’ (“thrown/placed”)
upagacchatiapproaches, attains
upagacchati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa+√gam (धातु)
Formलट् (present indicative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
tathāso, likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; तदनुरूपे (so, in the same way)
ātmāthe self
ātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
sāmyamidentity, sameness
sāmyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsāmya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
abhyetiattains, reaches
abhyeti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi+√i (धातु)
Formलट् (present indicative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
yoginaḥof the yogin
yoginaḥ:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootyogin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
paramātmaniin the Supreme Self
paramātmani:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootparama-ātman (प्रातिपदिक: परम + आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (‘supreme self’)
Teacher addressing a king; concluding analogy

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

ParamātmanĀtmanNon-dualityYogaMoksha

FAQs

The final aim of yoga is identity/sameness with the Supreme Self, not merely altered states. Ethically, it implies equanimity: when one sees sameness with the Whole, partiality and hostility subside.

Philosophical mokṣa-teaching; not a pancalakṣaṇa unit.

Water merging into water conveys non-dual continuity without boundary: individuality is like a temporary delimitation; realization is the dissolution of conceptual borders into undivided awareness.