Shloka 37

Adhyaya 21Householder's Dharma

तञ्चाहं तत्त्वतोऽन्विष्य त्वरिता समुपागता ।

सत्यमेव स केनापि ताडितो दानवाधमः ॥

tañ cāhaṃ tattvato 'nviṣya tvaritā samupāgatā | satyam eva sa kenāpi tāḍito dānavādhamaḥ ||

उस विषय की सत्यता से जाँच करके मैं शीघ्र यहाँ आया हूँ; निश्चय ही दानवों में वह अधम किसी के द्वारा मारा गया।

तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्त्वतःin truth, accurately
तत्त्वतः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतत्त्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
अन्विष्यhaving searched
अन्विष्य:
Purvakala (पूर्वकाल क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-इष्/अन्वेष् (धातु)
Formकृदन्तः—ल्यप् (absolutive/gerund), अव्ययभाव; अर्थः—अन्वेष्य/खोजित्वा
त्वरिताhastened, in haste
त्वरिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्वरित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अहम् इत्यस्य)
समुपागताhave come, arrived
समुपागता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-उप-आ-गम् (धातु)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अहम्—स्त्रीवाचक-वक्तृभावेन)
सत्यम्truly
सत्यम्:
Pramanikarana (प्रमाण/निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे प्रयुक्तम्; वाक्ये निश्चयार्थक-निपातवत् (indeclinable usage)
एवindeed, certainly
एव:
Sambandha (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
केनby someone
केन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अपिsomehow
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
ताडितःstruck, beaten
ताडितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootताड् (धातु)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दानवाधमःthe vilest of demons
दानवाधमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव-अधम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—दानवानाम् अधमः (षष्ठी-तत्पुरुष)
Same female speaker continuing her narration to the addressed male

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Truth-seeking (tattvataḥ-anveṣaṇa)Swift responseCondemnation of demonic conduct

FAQs

The verse valorizes careful ascertainment of truth (tattvataḥ) before concluding—an ethical ideal in dharma-literature: inquiry precedes judgment.

Ānucarita (episode narrative). It supports didactic aims but does not directly advance cosmological lists.

‘Investigating in truth’ suggests viveka (discernment) as the inner weapon that identifies and neutralizes the ‘demonic’ tendencies.