Kṣātra-Dharma, Daṇḍanīti, and Social Order
Indra–Māndhātṛ Dialogue
सर्वभूतेश्वरं देवं प्रभुं नारायणं पुरा । जग्मु: सुबहुश: शूरा राजानो दण्डनीतये
sarvabhūteśvaraṁ devaṁ prabhuṁ nārāyaṇaṁ purā | jagmuḥ subahuśaḥ śūrā rājāno daṇḍanītaye, rājendra |
भीष्म ने कहा—पूर्वकाल में दण्डनीति की प्राप्ति के लिये अनेक शूरवीर राजा बार-बार सर्वभूतेश्वर, प्रभु, देव नारायण के पास गये थे। हे नृपश्रेष्ठ! उत्तम आचरणों सहित समस्त लोक राजधर्म में अन्तर्भूत हैं—यह बात मैं तुम्हें पहले ही बता चुका हूँ।
भीष्म उवाच
That rajadharma (the king’s duty) is comprehensive—embracing the welfare and moral order of all realms—and that daṇḍanīti (just discipline and governance) is a sacred, principled science best learned by approaching the highest divine authority, Nārāyaṇa.
Bhīṣma, instructing the king, recalls an ancient precedent: many valorous rulers once went to Nārāyaṇa to learn daṇḍanīti, establishing that righteous governance is grounded in dharma and guided by divine wisdom.