Next Verse

Shloka 1

उशनसः (शुक्रस्य) चरितम् — The Account of Uśanā (Śukra): Yoga, Grievance, and Pacification

(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुछ २३ श्लोक हैं) ऑपन-माज बछ। अकाल एकोनाशीरवत्याधिकद्विशततमो< ध्याय: ब्रहद्मकी प्राप्तिका उपाय तथा उस विषयमें वृत्र-शुक्र- संवादक आरम्भ युधिछिर उवाच धन्या धन्या इति जना: सर्वेडस्मान्‌ प्रवदन्त्युत । न दुःखिततर: ककश्ित्‌ पुमानस्माभिरस्ति ह

yudhiṣṭhira uvāca |

dhanyā dhanyā iti janāḥ sarve ’smān pravadanty uta |

na duḥkhitatarah kaścit pumān asmābhir asti ha ||

युधिष्ठिर बोले— सब लोग हमें ‘धन्य-धन्य’ कहते रहते हैं; पर सच तो यह है कि हमसे बढ़कर दुःखी कोई मनुष्य नहीं है।

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
धन्याःfortunate, blessed
धन्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootधन्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
धन्याःfortunate (repeated for emphasis)
धन्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootधन्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
इतिthus, saying
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
जनाःpeople
जनाः:
Karta
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Accusative, Plural
प्रवदन्तिcall, speak of, describe
प्रवदन्ति:
TypeVerb
Rootवद् (धातु) + प्र
FormPresent (Laṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
उतand, also (emphatic particle)
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
not
:
TypeIndeclinable
Root
दुःखिततरःmore miserable
दुःखिततरः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुःखित (प्रातिपदिक) + तर (तद्धित-प्रत्यय, comparative)
FormMasculine, Nominative, Singular
कश्चित्anyone, someone
कश्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
FormMasculine, Nominative, Singular
पुमान्man, person
पुमान्:
Karta
TypeNoun
Rootपुमांस् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्माभिःthan us / by us (instrumental of comparison)
अस्माभिः:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Instrumental, Plural
अस्तिis, exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
FormPresent (Laṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
indeed (emphatic particle)
:
TypeIndeclinable
Root

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
T
the people (janāḥ)