द्रोणानीकाभिमुखगमनम्
Abhimanyu advances toward Droṇa’s host
द्रौपदेयाश्व॒ संरब्धा: शैशुपालिश्न वीर्यवान् । केकयाश्व महावीर्या: सृञज्जयाश्व॒ सहस्रश:,सात्यकि, चेकितान, द्रुपदकुमार धृष्टद्युम्न, पराक्रमी कुन्तिभोज, महारथी द्रुपद, अभिमन्यु, क्षत्रधर्मा, शक्तिशाली बृहत्क्षत्र, चेदिराज धृष्टकेतु, माद्रीकुमार नकुल-सहदेव, घटोत्कच, पराक्रमी युधामन्यु, किसीसे परास्त न होनेवाला वीर शिखण्डी, दुर्धर्षवीर उत्तमौजा, महारथी विराट, क्रोधमें भरे हुए द्रौपदीपुत्र, बलवान् शिशुपालकुमार, महापराक्रमी केकयराजकुमार तथा सहस्रों सूंजयवंशी क्षत्रिय--ये तथा और भी अस्त्रविद्यामें पारंगत एवं रणदुर्मद बहुत-से शूरवीर अपने दलबलके साथ वहाँ उपस्थित थे। इन सबने युद्धकी अभिलाषासे द्रोणाचार्यपर सहसा धावा किया
sañjaya uvāca |
draupadeyāś ca saṃrabdhāḥ śaiśupāliś ca vīryavān |
kekayāś ca mahāvīryāḥ sṛñjayāś ca sahasraśaḥ |
sātyakiś ca cekitāno dhr̥ṣṭadyumno drupadātmajaḥ |
parākramī kuntibhojo mahāratho drupado 'pi ca |
abhimanyur bṛhatkṣatraś cedirājo dhr̥ṣṭaketur |
mādrīkumārau nakula-sahadevau ghaṭotkacaḥ |
yudhāmanyuḥ śikhaṇḍī ca yair na jitāḥ kadācana |
durdharṣa uttamaujāś ca mahāratho virāṭa eva ca |
ete cānye ca bahavo 'stravidyā-pariniṣṭhitāḥ |
raṇadurmada-śūrāś ca svabalaiḥ samupasthitāḥ |
te sarve yuddhābhilāṣeṇa droṇam ācāryam āhave |
sahasābhyadravan kruddhāḥ ||
संजय बोले—क्रोध से भरे हुए द्रौपदीपुत्र, वीर्यवान् शिशुपालकुमार, महावीर्य केकय-राजकुमार और सूंजयवंशी योद्धाओं के सहस्रों दल—इनके साथ सात्यकि और चेकितान, द्रुपदपुत्र धृष्टद्युम्न, बलवान् कुन्तिभोज, महारथी द्रुपद, अभिमन्यु, बृहत्क्षत्र, चेदिराज धृष्टकेतु, माद्रीपुत्र नकुल-सहदेव, घटोत्कच, पराक्रमी युधामन्यु, अजेय शिखण्डी, दुर्धर्ष उत्तमौजा और महारथी विराट—ये तथा अस्त्रविद्या में पारंगत, रणोन्मत्त अनेक अन्य शूरवीर अपने-अपने दलों सहित वहाँ खड़े थे। युद्ध की अभिलाषा से प्रेरित होकर वे सब एकाएक द्रोण पर टूट पड़े।
संजय उवाच
The verse highlights the kṣatriya ethos: when a formidable threat stands in battle, allied warriors set aside hesitation and act together. Ethically, it shows how resolve and solidarity can be directed toward a perceived duty in war—yet it also hints at the danger of anger (saṃrabdha) and battle-intoxication (raṇadurmada) driving action.
Sañjaya lists major Pāṇḍava-aligned heroes and contingents who, eager for combat, suddenly charge Droṇa on the battlefield. The focus is on the massed assault—many renowned fighters converging at once to confront a single, highly dangerous commander.