Shloka 142
Adhyaya 70: आदिसर्गः—महत्-अहङ्कार-तन्मात्रा-भूतसृष्टिः, ब्रह्माण्डावरणम्, प्रजासर्गः, त्रिमूर्ति-शैवाधिष्ठानम्
Devanagari script
संवृतस्तमसा चैव बीजाङ्कुरवदावृतः बहिरन्तश्चाप्रकाशस् तब्धो निःसंज्ञ एव च
Transliteration
saṃvṛtastamasā caiva bījāṅkuravadāvṛtaḥ bahirantaścāprakāśas tabdho niḥsaṃjña eva ca
Translation
वह तमस से आच्छादित है, बीज में अंकुर की भाँति ढँका हुआ; बाहर-भीतर प्रकाशरहित, जड़-सा और मानो चेतनाहीन है।
Word by Word
संवृतः (saṃvṛtaḥ)enclosed, veiled
संवृतः (saṃvṛtaḥ):
तमसा (tamasā)by darkness, inertia (tamas)
तमसा (tamasā):
चैव (caiva)and indeed
चैव (caiva):
बीज-अङ्कुर-वत् (bīja-aṅkura-vat)like a seed-sprout (sprout hidden in a seed)
बीज-अङ्कुर-वत् (bīja-aṅkura-vat):
आवृतः (āvṛtaḥ)covered, wrapped
आवृतः (āvṛtaḥ):
बहिः (bahiḥ)outwardly
बहिः (bahiḥ):
अन्तः (antaḥ)inwardly
अन्तः (antaḥ):
च (ca)and
च (ca):
अप्रकाशः (aprakāśaḥ)without light, non-luminous
अप्रकाशः (aprakāśaḥ):
स्तब्धः (stabdhaḥ)stunned, rigid, inert
स्तब्धः (stabdhaḥ):
निःसंज्ञः (niḥsaṃjñaḥ)without consciousness/recognition
निःसंज्ञः (niḥsaṃjñaḥ):
एव (eva)certainly
एव (eva):
च (ca)and
च (ca):
Speaker
Suta Goswami (narrating to the sages of Naimisharanya, describing the pashu under pāśa and tamas)