Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 47

Dāna-dharma: Types of Charity, Worthy Recipients, Vrata-Timings, and Śiva–Viṣṇu Propitiation

Devanagari script

यानशय्याप्रदो भार्यामैश्वर्यमभयप्रदः / धान्यदः शाश्वतं सौख्यं ब्रह्मदो ब्रह्मसात्म्यताम्

Transliteration

yānaśayyāprado bhāryāmaiśvaryamabhayapradaḥ / dhānyadaḥ śāśvataṃ saukhyaṃ brahmado brahmasātmyatām

Translation

यान और शय्या का दान करने वाला उत्तम पत्नी पाता है; अभयदान करने वाला ऐश्वर्य और रक्षण पाता है। धान्यदान करने वाला शाश्वत सुख पाता है; और ब्रह्मज्ञान-दान करने वाला ब्रह्म के साथ तादात्म्य पाता है।

Word by Word

• यानशय्याप्रदः: giver of a vehicle and a bed
• यानशय्याप्रदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यान-शय्या-प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समाहार/बहुपद-षष्ठी-तत्पुरुषः (यानस्य शय्यायाश्च प्रदाता)

• भार्याम्: wife
• भार्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ऐश्वर्यम्: lordship/prosperity
• ऐश्वर्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अभयप्रदः: giver of fearlessness
• अभयप्रदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अभय-प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अभयस्य प्रदाता)

• धान्यदः: giver of grain
• धान्यदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धान्य-द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धान्यस्य दाता)

• शाश्वतम्: eternal
• शाश्वतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शाश्वत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् सौख्यम्-विशेषणम्

• सौख्यम्: comfort/happiness
• सौख्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सौख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ब्रह्मदः: giver of Brahman/Veda
• ब्रह्मदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्-द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः/वेदस्य दाता)

• ब्रह्मसात्म्यताम्: assimilation/union with Brahman
• ब्रह्मसात्म्यताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म-सात्म्यता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः सात्म्यता)

Speaker

Lord Kūrma (as teacher of dharma)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Brahman
• Brahma-knowledge

More Details (3 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

By stating that the gift of Brahma-knowledge leads to brahma-sātmyatā (oneness with Brahman), the verse points to liberation as realization of identity with the Supreme, beyond worldly rewards.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

The verse emphasizes preparatory discipline: dāna purifies intention and reduces grasping; the highest ‘gift’ is brahma-jñāna, which aligns with contemplative practice (jñāna-yoga) culminating in non-dual realization.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

It reflects the Kurma Purana’s integrative stance: ethical dharma (dāna) and liberating knowledge (brahma-jñāna) are presented as a single spiritual path, consistent with Shaiva-Vaishnava synthesis where devotion and knowledge converge in Brahman-realization.