Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 77

Brahmacārin-Dharma: Guru-Sevā, Daily Vedic Study, Gāyatrī-Japa, and Anadhyāya Regulations

Devanagari script

छिद्राण्येतानि विप्राणांये ऽनध्यायः प्रकीर्तिताः / हिंसन्ति राक्षसास्तेषु तस्मादेतान् विवर्जयेत्

Transliteration

chidrāṇyetāni viprāṇāṃye 'nadhyāyaḥ prakīrtitāḥ / hiṃsanti rākṣasāsteṣu tasmādetān vivarjayet

Translation

विप्रों के ये ही ‘छिद्र’ हैं—अर्थात् वे समय जिन्हें अनध्याय कहा गया है। उन कालों में राक्षसी बाधाएँ उन्हें पीड़ित करती हैं; इसलिए उन समयों का त्याग करना चाहिए।

Word by Word

• छिद्राणि: gaps / loopholes
• छिद्राणि: कर्ता (Karta/कर्ता; subject)
• Type: Noun
• Root: छिद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन

• एतानि: these
• एतानि: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘छिद्राणि’ इत्यस्य विशेषण

• विप्राणाम्: of the brāhmaṇas
• विप्राणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन

• ये: which
• ये: कर्ता (Karta/कर्ता; of ‘प्रकीर्तिताः’)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• अनध्यायः: (as) non-study period
• अनध्यायः: सम्बन्ध/विधेय (apposition)
• Type: Noun
• Root: अनध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• प्रकीर्तिताः: are proclaimed
• प्रकीर्तिताः: विधेय (predicate)
• Type: Adjective
• Root: प्र-कीर्त् (धातु) + क्त (कृत्) → प्रकीर्तित (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ये’ इत्यस्य विधेय

• हिंसन्ति: harm
• हिंसन्ति: क्रिया (action)
• Type: Verb
• Root: हिंस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन

• राक्षसाः: demons
• राक्षसाः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तेषु: in them
• तेषु: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन; ‘छिद्राणि’ इत्यर्थे

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: हेतु (cause/therefore)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: हेतौ/तस्मात्-प्रयोगः (ablatival adverb: therefore/from that)

• एतान्: these (times/occasions)
• एतान्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन; ‘छिद्राणि’ इत्यर्थे (masc. by attraction to implied ‘दोषान्/कालान्’)

• विवर्जयेत्: should avoid
• विवर्जयेत्: क्रिया (injunction)
• Type: Verb
• Root: वि-वृज्/वर्ज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

Speaker

Suta (narrator) conveying the Kurma Purana’s dharma-instructions as taught in the dialogue tradition

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: raudra

Characters & Entities

• Vipra (Brahmin)
• Rakshasa
• Anadhyaya

More Details (3 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

Indirectly: it emphasizes disciplined conduct (niyama) as a protective framework for sacred practice; steadiness in dharma supports clarity (sattva) in which knowledge of Atman can arise.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

It highlights restraint and timing in sacred recitation—an aspect of niyama and mantra-discipline. Avoiding anadhyāya preserves the sanctity and efficacy of svādhyāya (scriptural recitation/study).

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

Not explicitly; it reflects the Purana’s synthesizing ethos by grounding higher spiritual aims in shared dharma (discipline, purity, right practice) that underlies both Shaiva and Vaishnava paths.