Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 76
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
इमां गायन्ति मुनयो ध्यायन्ति सनकादयः / अर्चन्तीमां सुरश्रेष्ठा ब्रह्माद्याः पञ्चसिद्धिदाम्
Transliteration
imāṃ gāyanti munayo dhyāyanti sanakādayaḥ / arcantīmāṃ suraśreṣṭhā brahmādyāḥ pañcasiddhidām
Translation
ऋषिगण इसका गान करते हैं, सनक आदि इसका ध्यान करते हैं। ब्रह्मा आदि श्रेष्ठ देवगण, पंचसिद्धि देने वाली इस देवी की अर्चना करते हैं।
Word by Word
इमाम्this (her/this hymn)
इमाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
गायन्तिsing
गायन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√गै (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
मुनयःsages
मुनयः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), बहुवचन
ध्यायन्तिmeditate upon
ध्यायन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√ध्यै (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
सनकादयःSanaka and others
सनकादयः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootसनक-आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (आदि-समास; सनकः आदिः येषाम्)
अर्चन्तीम्worshipping
अर्चन्तीम्:
क्रियाविशेषण/कर्मविशेषण (Participial qualifier)
TypeVerb
Root√अर्च् (धातु) + शतृ (कृदन्त-प्रत्यय) → अर्चन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (इमाम् इति कर्मविशेषणरूपेण)
इमाम्this (her)
इमाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सुरश्रेष्ठाःthe best of the gods
सुरश्रेष्ठाः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootसुर-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणां श्रेष्ठाः)
ब्रह्माद्याःBrahmā and others
ब्रह्माद्याः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्-आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (आदि-समास; ब्रह्मा आदिः येषाम्)
पञ्चसिद्धिदाम्(her) who grants the five siddhis
पञ्चसिद्धिदाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपञ्च-सिद्धि-दा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कर्मधारय/षष्ठीभावः: पञ्च सिद्धयः ददाति इति; दा-प्रातिपदिक ‘giver’)