Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 98
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
अहङ्गौरीगुरुरिति श्लाघामात्मनि तेनिवान् / तद्वाक्यं मम नैवाभूद्यतस्तत्राधिको गुणः
Transliteration
ahaṅgaurīgururiti ślāghāmātmani tenivān / tadvākyaṃ mama naivābhūdyatastatrādhiko guṇaḥ
Translation
उसके मन में ‘मैं गौरी का गुरु हूँ’ ऐसी आत्म-श्लाघा बैठ गई; पर वह वचन मुझे स्वीकार न हुआ, क्योंकि वहाँ उससे बढ़कर गुण था।
Word by Word
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
गौरी-गुरुःGaurī’s teacher
गौरी-गुरुः:
Vakyartha (वाक्यार्थ/उक्ति)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः — ‘Gaurī’s guru/teacher’
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
श्लाघाम्boast/praise (of oneself)
श्लाघाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्लाघा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आत्मनिin myself
आत्मनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमार्थक-निपातः (comparative particle)
अतेनिवान्he had overstepped/exceeded
अतेनिवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअति-नी (धातु)
Formक्तवतु (past active participle/कृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having carried beyond/overstepped’ (अत्येनिवान् इत्यर्थः)
तत्-वाक्यम्that statement
तत्-वाक्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः — ‘that statement’
ममto me / for me
मम:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-निपातः (negation)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपातः (emphasis)
अभूत्was / occurred
अभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (Aorist/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
यतःbecause
यतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formहेतुवाचक-अव्यय (causal relative adverb) — ‘because/for the reason that’
तत्रthere / in that (matter)
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
अधिकःgreater
अधिकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (गुणः इति)
गुणःmerit/quality
गुणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन