Shloka 15
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
ब्रह्माद्याः परिपृष्टास्ते प्रोचुस्तौ शिल्पिनौ पुनः / क्षेत्राणां प्रविभागं तु कल्पयन्तौ यथोचितम्
Transliteration
brahmādyāḥ paripṛṣṭāste procustau śilpinau punaḥ / kṣetrāṇāṃ pravibhāgaṃ tu kalpayantau yathocitam
Translation
ब्रह्मा आदि देवताओं से भली-भाँति पूछे जाने पर उन्होंने उन दोनों शिल्पियों से फिर कहा— “क्षेत्रों का विभाग यथोचित रूप से निर्धारित करो।”
Word by Word
ब्रह्माद्याःBrahmā and others
ब्रह्माद्याः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘ब्रह्मा आदिः येषाम्’ इति अर्थे बहुव्रीहिरपि सम्भवति; अत्र ‘ब्रह्मा-आदयः’ इति ग्रहणम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
परिपृष्टाःhaving been questioned
परिपृष्टाः:
कर्मणि-भाव (Passive predicate/कर्मणि)
TypeVerb
Rootपरि + पृच्छ् (धातु)
Formक्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘having been asked’
तेthey
ते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
प्रोचुःsaid, declared
प्रोचुः:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम्
तौto those two
तौ:
सम्प्रदान/प्रति (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), द्विवचन
शिल्पिनौthe two artisans
शिल्पिनौ:
सम्प्रदान/प्रति (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootशिल्पिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), द्विवचन
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
क्षेत्राणाम्of the regions
क्षेत्राणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
प्रविभागम्the detailed division
प्रविभागम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्र + विभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक-निपात (particle: but/indeed)
कल्पयन्तौ(the two) arranging/constructing
कल्पयन्तौ:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootकल्पय् (धातु; √कॢप् causative)
Formवर्तमान-कृदन्त (present active participle/शतृ); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन
यथोचितम्as appropriate
यथोचितम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + उचित (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण