Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 102
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
गजासुरे च निहते विशुक्रे प्रपलायिते / ललितान्तिकमापेदे महागमपतिर्मृधात्
Transliteration
gajāsure ca nihate viśukre prapalāyite / lalitāntikamāpede mahāgamapatirmṛdhāt
Translation
गजासुर के मारे जाने पर और विशुक्र के भाग जाने पर, महागणपति युद्ध से हटकर ललिता के समीप जा पहुँचे।
Word by Word
गजासुरेwhen/at (the time of) Gajāsura
गजासुरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगजासुर (प्रातिपदिक; गज + असुर)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (गजस्य असुरः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
निहतेhaving been slain
निहते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनि-हन् (धातु) → निहत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘गजासुरे’ इति विशेष्ये विशेषणम्
विशुक्रेwhen Viśukra
विशुक्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविशुक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरणे (locative absolute sense with prapalāyite)
प्रपलायितेhaving fled
प्रपलायिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्र-√पलाय् (धातु) → प्रपलायित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘विशुक्रे’ इति विशेष्ये विशेषणम्
ललिता-अन्तिकम्to Lalitā’s presence/near Lalitā
ललिता-अन्तिकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक) + अन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (ललितायाः अन्तिकम्)
आपेदेreached
आपेदे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√पद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
महागमपतिःthe lord of the great Āgamas
महागमपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहागमपति (प्रातिपदिक; महा + आगम + पति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (महान् आगमः यस्य/महागमस्य पतिः)
मृधात्from the battle
मृधात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमृध् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन