Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 64
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
अथ क्रोधारुणदृशा तया मुक्तैः शिलीमुखैः / विक्षतो वक्षसि क्षिप्रं दुर्मदो जीवितं जहौ
Transliteration
atha krodhāruṇadṛśā tayā muktaiḥ śilīmukhaiḥ / vikṣato vakṣasi kṣipraṃ durmado jīvitaṃ jahau
Translation
तब क्रोध से अरुण नेत्रों वाली उस देवी द्वारा छोड़े गए शिलीमुख बाणों से वक्षस्थल में घायल होकर दुर्मद ने शीघ्र ही प्राण त्याग दिए।
Word by Word
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (conjunctive adverb: then)
क्रोध-अरुण-दृशाby her whose eyes were reddened with anger
क्रोध-अरुण-दृशा:
करणे विशेषणम् (Qualifier of Instrument/Agent)
TypeAdjective
Rootक्रोध + अरुण + दृश्/दृशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषण (तया इत्यस्य); समासः—कर्मधारयः (क्रोधेन अरुणा दृक् यस्याः)
तयाby her
तया:
कर्ता/करणम् (Agent/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
मुक्तैःreleased/shot
मुक्तैः:
करणे विशेषणम् (Qualifier of Instrument)
TypeAdjective
Rootमुक्त (कृदन्त; मुच् धातोः)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; भूतकृदन्त (past passive participle) विशेषण (शिलीमुखैः)
शिलीमुखैःarrows
शिलीमुखैः:
करणम् (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootशिलीमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
विक्षतःwounded
विक्षतः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootवि-क्षत (कृदन्त; क्षद्/क्षत् धातु-सम्भव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त (PPP) विशेषण (दुर्मदः)
वक्षसिin the chest
वक्षसि:
अधिकरणम् (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootवक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
क्रियाविशेषणम् (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्रम् (अव्यय/प्रातिपदिक-नपुंसक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
दुर्मदःDurmada (the demon)
दुर्मदः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदुर्मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
जीवितम्life
जीवितम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
जहौabandoned/gave up
जहौ:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootहा (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन